Independent

Πρόγραμμα Εκδηλώσεων

ΑρχικήΆρθραΣυνεντεύξειςΣυνέντευξη με τον Γιάννη Στεφανίδη

Συνέντευξη με τον Γιάννη Στεφανίδη

stefanidis-1Διευθυντή του 91ου Δημοτικού Σχολείου Αθηνών, που έκανε την ελεύθερη διασκευή του Ικαρομένιππου του Λουκιανού και έγραψε τους στίχους των τραγουδιών

                                              Λεπτομέρειες για την παράσταση πατήστε ΕΔΩ

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ
Ο Γιάννης Στεφανίδης είναι δάσκαλος σε δημοτικό σχολείο της Αθήνας. Γεννήθηκε στην Πάτρα το 1966. Είναι γιος του Στέφανου Στεφανίδη, με μακρινή καταγωγή από τη Λέσβο, και της Χρυσούλας Διονυσοπούλου, με καταγωγή από την Αρχαία Τριταία της Αχαΐας. Σπούδασε Παιδαγωγικά, όπου αποφοίτησε με υποτροφία. Αμέσως μετά τη στρατιωτική θητεία του ξεκινά να υπηρετεί ως δάσκαλος σε σχολεία της ορεινής χώρας. Παράλληλα σπουδάζει θεολογία στην Αθήνα, σπουδές τις οποίες εγκαταλείπει, αφού θεωρεί πως δεν έχουν αρκετό ενδιαφέρον για τον ίδιο. Το 1993 ξεκινά κύκλους επιμόρφωσης σε θέματα τέχνης, με επίκεντρο το θέατρο. Μαζί με την ενασχόλησή του με την τέχνη της ζωγραφικής στο γυαλί, κάνει τα πρώτα του δειλά βήματα στη συγγραφή στίχων, κάποιοι από τους οποίους μελοποιούνται από συντοπίτη του συνθέτη και τη συγγραφή θεατρικών έργων για παιδιά με διασκευή γνωστών διηγημάτων. Το 1998 μετακομίζει στην Αθήνα για μεταπτυχιακές σπουδές, ενώ παράλληλα φοιτά στην Σχολή Θεάτρου και Θεατρικού Παιχνιδιού του Λάκη Κουρετζή. Εκεί αρχίζει να γράφει πρωτότυπα θεατρικά έργα, κυρίως μονόπρακτα για ενήλικες. Στρέφεται στη διδασκαλία ενηλίκων σε οργανωμένο σχολείο, αναγνωρισμένο από το κράτος, και παράλληλα συμμετέχει ως βασικό μέλος της συγγραφικής ομάδας των βιβλίων των μαθηματικών του δημοτικού σχολείου, στα οποία δίνει έντονα το στοιχείο της βιωματικής προσέγγισης. Η πολύχρονη θητεία του σε Πιλοτικό Πειραματικό Σχολείο, του δίνει τη δυνατότητα να διδάξει θέατρο και θεατρικό παιχνίδι και να γράψει θεατρικά για παιδιά, δοκιμάζοντας το δύσκολο είδος της σάτιρας. Από το 2009 αναλαμβάνει τη θέση του διευθυντή σε δημοτικά σχολεία της Αθήνας. Τα τελευταία χρόνια πειραματίζεται με τη συγγραφή θεατρικών έργων για παιδιά και εφήβους με το μάλλον σπάνιο είδος της παιδικής αστυνομικής κωμωδίας. Έχουν ήδη παιχτεί τα έργα του ΄΄Σιδερένιο Ποτάμι΄΄, ΄΄Στρωτά Παπούτσια΄΄ και ΄΄Ικαρομένιππος΄΄. Μιλά αγγλικά και γαλλικά.

Κύριε Στεφανίδη, θα θέλατε να μας διηγηθείτε τα πράγματα από την αρχή; Πού, πότε και πώς ξεκίνησαν όλα; Τι σας «κέντρισε» να ασχοληθείτε με κάτι τέτοιο;

 Ως εκπαιδευτικός από πολύ νωρίς αναγνώρισα την παιδαγωγική και πολιτισμική αξία του θεάτρου και του θεατρικού παιχνιδιού. Το θεωρώ, όπως άλλωστε και οι περισσότερες κοινωνίες που έδιναν και δίνουν ιδιαίτερη σημασία στην εκπαίδευση, είτε στα αρχαία χρόνια (αρχαία Αθήνα) είτε στη σύγχρονη εποχή (χώρες της Σκανδιναβίας, Γαλλία κ.ά.), θεμελιώδες στοιχείο της πολύπλευρης και ουσιαστικής εκπαίδευσης και του πολιτισμού. Ως θεατής διαπίστωσα επίσης την ουσιαστική μόρφωση, με την έννοια της εσωτερικής καλλιέργειας, που επιτυγχάνεται με την παρακολούθηση θεατρικής παράστασης και το μοίρασμα των σκέψεων και των συναισθημάτων με τους υπόλοιπους φίλους συν-θεατές μετά από αυτήν. Έχοντας αυτά στο νου και στην ψυχή ήταν σχεδόν αναπόφευκτο πως θα οδηγούμουν σε βαθύτερη ενασχόληση με το θέατρο και ως μέρος της βασικής εργασίας μου ως εκπαιδευτικός.
 Όσον αφορά στη συγκεκριμένη προσπάθεια, τον ΄΄ΙΚΑΡΟΜΕΝΙΠΠΟ΄΄, η ιδέα μού αποκαλύφθηκε στο γραφείο του σχολείου όχι ως νέα... επιφοίτηση αλλά από το στόμα ενός πραγματικά φωτισμένου ανθρώπου, του φίλου και συνεργάτη, μουσικού και εκπαιδευτικού, Μιχάλη Κεφάλα. Μου κατέθεσε την τολμηρή πρότασή του, επιβεβαιώνοντας ταυτόχρονα την εμπιστοσύνη του στην ικανότητα ΄΄γραφής΄΄ μου, βασιζόμενος σε προηγούμενες προσπάθειές μου, των οποίων είχε γίνει κοινωνός στον σχολικό χώρο που συνεργαζόμαστε για μεγάλο χρονικό διάστημα. Πρόταση ιδιαίτερα τολμηρή λόγω της πρωτοτυπίας της και παράλληλα τόσο ελκυστική.

stefanidis-2Πώς υποδεχτήκατε την ιδέα για μια απόπειρα ποιητικής απόδοσης ενός ταξιδιού στα άστρα μέσα από την θεατρική τεχνική του μαύρου φωτός;

Το μαύρο είναι ένα παρεξηγημένο χρώμα. Πολλοί μάλιστα δεν το θεωρούν καθόλου χρώμα. Ταυτίζοντάς το συχνά με το πένθος, δείχνουν να το φοβούνται. Φοβούνται αυτά που ίσως να κρύβει. Όπως φοβούνται και το άγνωστο του σκοτεινού, μαύρου, αστρικού κόσμου. Όπως φοβούνται και τα κρυφά μηνύματα στα λόγια των ποιητών. Όταν όμως δουλεύεις με παιδιά, δεν μπορείς να φοβάσαι. Όταν διαβάζεις ένα ποίημα, δεν φοβάσαι τις λέξεις και την αρμονία που εκπέμπουν έτσι όπως είναι βαλμένες σε γλυκιά τάξη ή αθώα αταξία, όπως αυτές των άστρων στο διάστημα. Η ποίηση, αν την πλησιάσεις με αγάπη και θάρρος, φανερώνει το νόημα των λέξεων και φωτίζει τις έννοιες και τα συναισθήματα. Η πτήση με τόλμη φέρνει κοντά σου το φως των αστεριών. Όλες αυτές οι σκέψεις με πήραν απ' το χέρι και με οδήγησαν από μόνες τους στην ανάγκη να εκφραστώ με αυτόν τον τρόπο. Εξάλλου ήξερα πως δεν θα ήμουν μόνος σε αυτό το ταξίδι. Ο λόγος που έβγαινε πατώντας τα πλήκτρα του υπολογιστή γνώριζα πως θα ταξιδέψει με παρέα. Θα είχε μαζί του την ωραιότητα της μουσικής και της φωνής, και όχημά του θα ήταν το φως του μαύρου θεάτρου. Η ιδέα και μόνο ενός τέτοιου ταξιδιού μου έδωσε την τόλμη να πειραματιστώ σε ανάλογο ύφος γραφής.

Πώς αντιμετωπίσατε το «δέος» της διασκευής του κειμένου του Λουκιανού, ενός από τους μεγαλύτερους σατιρικούς συγγραφείς της Αρχαιότητας;

Δεν είναι εύκολο να διασκευάζεις ένα κείμενο ενός τόσο μεγάλου συγγραφέα. Ελλοχεύει ο κίνδυνος της ακούσιας προσβολής του πρώτου δημιουργού ή του ίδιου του δημιουργήματός του, όταν η διασκευή είναι τόσο ελεύθερη. Επίσης η σύγκριση είναι αναπόφευκτη και μερικές φορές μπορεί να αποτελέσει ανασταλτικό παράγοντα για τέτοιες προσπάθειες. Η βασική σκέψη ήταν ο σεβασμός στο δημιουργό και η πραγματική αγάπη στο έργο του. Ακόμα και η τήρηση των κανόνων που ο ίδιος είχε επιβάλει στον εαυτό του. Η γραφή του ήταν πλήρης νοημάτων αλλά με λόγο λιτό και απέριττο, με πειρακτικό ύφος. Αγαπώ πολύ αυτό το είδος γραφής και συνηθίζω να το χρησιμοποιώ στα έργα μου. Θα έλεγα με πολύ απλά λόγια πως ΄΄μου ταιριάζει΄΄ ο Λουκιανός. Διασκευάζοντας το έργο του, δεν το παραβιάζω, δεν το προσβάλλω, απλά το αγαπώ και το ξαναπροβάλλω με έναν δικό μου τρόπο. Δεν νιώθω πως τον συμπληρώνω, δεν είναι ελλιπής ο Λουκιανός στα έργα του. Δεν ήμουν μόνος, όταν έγραφα τη νέα εκδοχή του Ικαρομένιππου. Ήμουν μαζί με τον Λουκιανό και ΄΄άκουγα΄΄ τις υποδείξεις του και τις παρατηρήσεις του.

Πώς θεωρείτε ότι συνέβαλαν οι θεατρικές σας σπουδές κοντά στον σημαντικό παιδαγωγό, σκηνοθέτη και συγγραφέα Λάκη Κουρετζή, αλλά και η μέχρι τότε εμπειρία σας στην επίτευξη του όλου εγχειρήματος;

Μεγαλώνοντας στην Πάτρα στη δεκαετία του '70 ως παιδί δεν είχα πολλές δυνατότητες να γνωρίσω το παιδικό ή εφηβικό θέατρο. Η ενασχόλησή μου με αυτό ξεκίνησε στα φοιτητικά χρόνια. Στη δεκαετία του '90 είχα την τύχη να γνωρίσω το θεατρικό παιχνίδι με ενεργό τρόπο από την Μάρω Γαλάνη – έναν εμπνευσμένο άνθρωπο – στα πλαίσια των επιμορφωτικών προγραμμάτων μεγάλης διάρκειας των ΠΕΚ που γίνονταν τότε και δυστυχώς δεν πραγματοποιούνται πια. Μαγεύτηκα. Αυτό το ρήμα θεωρώ πως περιγράφει το αποτέλεσμα της γνωριμίας μου με το παιδικό θέατρο και το θεατρικό παιχνίδι. Συνέχισα για περίπου 5 χρόνια ως μέλος θεατρικής – χορευτικής ομάδας, μέσα στην οποία άρχισαν οι πρώτες προσπάθειες συγγραφής. Ακολούθησαν οι σπουδές στη σχολή του Λάκη Κουρετζή. Θεωρώ πως ο Κουρετζής με τους υπέροχους συνεργάτες του μου φανέρωσαν πολλά από τα μυστικά που κρύβονται στο θέατρο και το θεατρικό παιχνίδι, κυρίως όμως τα μυστικά της ψυχής και τους τρόπους που αυτά ξεδιαλύνονται πάνω στη σκηνή ή πάνω στο λευκό χαρτί. Μπορώ να πω με σιγουριά πλέον πως οι προηγούμενες εμπειρίες μου ήταν καθοριστικές στο παρόν εγχείρημα.

Ο φανερός στόχος της διασκευής σας ήταν να κάνετε το κείμενο καταλληλότερο για τις ηλικίες –των τελευταίων τάξεων, μάλλον - του Δημοτικού, πιο επίκαιρο, φρέσκο και σημερινό. Με ποιες τεχνικές το επιδιώξατε;

Ο Λουκιανός έγραφε σχεδόν δύο χιλιάδες χρόνια πριν (στον 2ο αι. μ.Χ.). Ο λόγος του λιτός, όμως με μεγάλη λογοτεχνική αξία, απευθυνόταν αποκλειστικά σε ενήλικες. Επιθυμία μου ήταν να κοινωνήσω αυτό το έργο σε παιδιά (άνω των 9 ετών) , εφήβους και ενήλικες. Εργάζομαι με παιδιά περισσότερα από 25 χρόνια. Γνωρίζω καλά πως ο θεατρικός λόγος, για να γίνει κατανοητός από παιδιά και εφήβους δεν χρειάζεται να είναι φτωχότερος και απλοϊκότερος. Δεν μπορεί ο θεατρικός λόγος να είναι απλοϊκός και φτωχός. Το κύριο μέλημα ήταν να είναι σαφής, κι ας υπάρχουν λέξεις που ίσως πρώτη φορά να συναντά κάποιος, ζωηρό με έντονη τη χρήση των ρημάτων και με την αρμονικότητα που υπάρχει στην υπέροχη γλώσσα μας. Με πολλή προσοχή και απόλυτα στοχευμένα χρησιμοποίησα επίσης λέξεις και φράσεις του σήμερα, του τώρα. Λέξεις, φράσεις και έννοιες της αρχαίας ελληνικής συναντιούνται και συνυπάρχουν με αντίστοιχες της νέας και της ΄΄νεανικής΄΄ ελληνικής με αυτές της αγγλικής (η σύγχρονη διεθνής γλώσσα) και των greeklish. Φράσεις δηλωτικές της εποχής μας και των στάσεων και της νοοτροπίας μας. Συμπεριφορών δηλαδή που αξίζουν σχολιασμού και σάτιρας. Άλλωστε το έργο το ίδιο – πρωτότυπο και διασκευή – είναι σάτιρα.

stefanidis-3Στο κείμενο χρησιμοποιήσατε, με άνεση θα έλεγα, κάποια επιπρόσθετα στοιχεία, πιο σίγουρα ότι θα «βγάλουν γέλιο», όπως η τριπλή επανάληψη του «παλτό θα το λένε στο μέλλον» ή η ιδέα για τη μητέρα και τον πατέρα, τους πρώτους «σοφούς» της ζωής μας. Πείτε μας πώς καταφέρατε η ενσωμάτωση αυτών των στοιχείων στον κεντρικό κορμό της ιστορίας να μην διαβρώνει το ενιαίο ύφος της διασκευής, να είναι οργανική, αλλά και αποτελεσματική, όπως έδειξε η θερμή υποδοχή του κοινού;

Η σάτιρα από τα χρόνια του Αριστοφάνη ήδη είχε ως βασικό στοιχείο της την αστειότητα (χιούμορ). Ο Λουκιανός στη μεγαλύτερη διάρκεια της ζωής του χρησιμοποιούσε το χιούμορ. Στα τελευταία χρόνια του όμως, απογοητευμένος από την αντιμετώπισή του κυρίως στην Αθήνα, έγινε ιδιαίτερα πικρός στον λόγο του, όπως φαίνεται και στο πρωτότυπο του Ικαρομένιππου.
Θεωρώ πως ο λαός μας έχει πολύ καλή αίσθηση του χιούμορ, το οποίο το χρησιμοποιεί ακόμα και σε δύσκολες καταστάσεις ως όπλο για να ξορκίσει το κακό ή για να ασκήσει την πιο σκληρή κριτική με ΄΄ασφαλή τρόπο΄΄. Ζούμε σε μια δύσκολη εποχή. Αντικρίζουμε παντού σκυθρωπούς ανθρώπους από τα άγχη των προβλημάτων που αντιμετωπίζουν. Ένα ακόμα πικρόχολο κείμενο, ένα πικρόχολο έργο, δεν νομίζω ότι θα βοηθούσε ή ίσως να έχανε και τον στόχο του. Ούτε όμως ο στόχος ήταν μια ΄΄σπαρτατιστή κωμική σάτιρα΄΄. Κάτι τέτοιο θα ήταν μακριά από το ύφος του έργου του Λουκιανού, που όπως προανέφερα επιθυμούσα να το σεβαστώ απόλυτα.

Τα πανανθρώπινα και διαχρονικά ιδανικά της Ειρήνης, της Αγάπης, της αναζήτησης της Αλήθειας, αλλά και ο βαθύς πόνος για την «παραφωνία του βίου των ανθρώπων» διαπερνούν όλο το έργο. Ωστόσο, σε ένα άλλο επίπεδο θα έλεγα πως υπογραμμίζετε τις αξίες του Σεβασμού στη Διαφορετικότητα, στην Αυτονομία, στην Ελευθερία της Βούλησης και εντέλει στην Αυτοδιάθεση των ανθρώπων. Από μια γνήσια Παιδαγωγική οπτική, φαίνεται να σας ενδιαφέρει οι πολίτες του μέλλοντος να έχουν πάνω από όλα κρίση και ευαισθησία, να στέκονται μακρυά από στερεότυπα και «έτοιμες αλήθειες». Ο ίδιος ο Λουκιανός, άλλωστε, καυστικά χτυπά και ξαναχτυπά τους δογματισμούς, την αφόρητη φλυαρία, την υποκρισία και την ανακολουθία των λόγων και των πράξεων των φιλοσόφων της εποχής του. Πείτε μας περισσότερα για τα κεντρικά σας μηνύματα.

Κάθε κοινωνία έχει το δικό της σύστημα αξιών. Παράλληλα όπως εξελίσσονται οι άνθρωποι στον κοινωνικό και ατομικό τους βίο, μεταβάλλονται τα ήθη, έθιμα, οι νοοτροπίες και γενικότερα η κοινωνική και προσωπική ηθική. Παρόλα αυτά, οι βασικές αξίες που έθεσε ο αρχαίος ελληνικός και ρωμαϊκός πολιτισμός, η βάση δηλαδή αυτού που σήμερα αποκαλούμε ευρωπαϊκός πολιτισμός, παραμένουν αναλλοίωτες, ισχυρότατες και δεν υπόκεινται σε κανενός είδους αμφισβήτηση. Ποιος δημοκρατικά σκεπτόμενος άνθρωπος θα τολμούσε σήμερα να αναρωτηθεί για τη σημασία της Ειρήνης, της Αγάπης, της Ελευθερίας και της Αλήθειας, ως δομικά στοιχεία μιας υγιούς κοινωνίας; Ο εικοστός αιώνας ανέδειξε και νέες αξίες, όπως η Ελευθερία της Βούλησης και της Έκφρασης και ο Σεβασμός σε κάθε είδος Διαφορετικότητας. Θα έλεγα πως καταστάσεις που φαίνονται σε πολλούς ως αυτονόητα και αναμφισβήτητα δικαιώματα, όπως αυτά του παιδιού ή του διαφορετικού είναι κατακτήσεις μόλις των τελευταίων δεκαετιών. Εδώ έρχεται ο ρόλος της σάτιρας, της λογοτεχνίας και του θεάτρου. Κατά τη γνώμη μου και η σάτιρα και το θέατρο έχουν βαθύ παιδαγωγικό στόχο. Η ίδια τους η ύπαρξη βασίζεται στην ανάγκη του ανθρώπου να μάθει, να μορφωθεί, να εξελιχθεί μέσω των τεχνών. Χωρίς βέβαια αυτό να σημαίνει πως τα κείμενα ή τα θεατρικά έργα αποκτούν ένα διδακτικό ύφος, σαν τα βαρετά και ίσως άστοχα κηρύγματα των πιο ηλικιωμένων προς τους νεότερους. Ως δάσκαλος νιώθω πραγματικά ευτυχής που έχω τη δυνατότητα μέσω ενός θεατρικού έργου να προκαλέσω προβληματισμό στα παιδιά και στους ενήλικες θεατές σχετικά με τις αξίες που προαναφέρθηκαν. Σε μια κοινωνία που φέρεται και με τη βοήθεια των ΜΜΕ τόσο υποκριτικά και το ανόητο γίνεται θέμα σοβαροφανών συζητήσεων, είναι πράγματι προσωπική μου επιδίωξη μέσω του ευχάριστου ύφους ενός σατιρικού έργου να κεντρίσω το ενδιαφέρον μικρών και μεγάλων να ασχοληθούν, να σκεφτούν και να ανταλλάξουν απόψεις σχετικές με τις ουσιαστικές αξίες της ανθρώπινης ζωής.

Ως διευθυντής ενός από τα δεκαπέντε μεγαλύτερα δημόσια Δημοτικά Σχολεία της χώρας τι προβλήματα συναντήσατε στη δρομολόγηση και ολοκλήρωση του ανεβάσματος σχετικά με τις πρόβες, το ωρολόγιο πρόγραμμα, την επιλογή των παιδιών;

  Είναι θλιβερό στη χώρα που γέννησε το θέατρο να μην δίνεται από την επίσημη πολιτεία η σημασία που του αξίζει. Έχουμε ένα πολύ αυστηρό εκπαιδευτικό σύστημα, άκαμπτο θα έλεγα. Οι μαθητές και οι εκπαιδευτικοί δεν έχουν κανένα περιθώριο ευελιξίας ή επιλογής. Όλοι πρέπει να κάνουν τα ίδια μαθήματα, τις ίδιες ώρες, τα ίδια βιβλία. Αυτό στο δικό μας σχολείο, το οποίο είναι κλασικού τύπου, είναι ακόμα πιο έντονο, αφού δεν προβλέπονται ώρες θεατρικής αγωγής ή συνεργασίας εκπαιδευτικών ειδικοτήτων, π.χ. του δασκάλου της μουσικής με το δάσκαλο της τάξης. Επιβαρυντικός παράγοντας είναι και οι παράλογα πολλές και κοπιαστικές ενασχολήσεις των μαθητών τις απογευματινές ώρες, με άλλου είδους εκπαίδευση (ξένες γλώσσες, μπαλέτο, αθλήματα κ.ά.). Ευτυχώς η θέση ευθύνης που έχω ως διευθυντής του σχολείου και η μεγάλη μου πείρα στην διαχείριση της σχολικής ύλης, επέτρεψαν την τροποποίηση μέρους του προγράμματος του σχολείου, ώστε να ΄΄ξεκλέψουμε΄΄ ώρες κάθε εβδομάδα και να ετοιμάσουμε την παράστασή μας. Όσον αφορά την επιλογή των μαθητών, ένας μόνο όρος υπήρχε: Κανείς μαθητής δεν θα αποκλειόταν από αυτή τη διαδικασία εφόσον επιθυμούσε να συμμετάσχει και κανείς δεν θα υποχρεωνόταν εφόσον δεν το επιθυμούσε. Αγόρια ή κορίτσια, Έλληνες ή αλλοδαποί, καλοί ή αδύναμοι μαθητές, πειθαρχημένοι ή άτακτοι, τολμηροί ή συνεσταλμένοι δεν είχε καμία σημασία. Μία απόδειξη αυτής της συνεργασίας ήταν πως έναν από τους βασικούς ρόλους ανέλαβε ο λιγότερο δημοφιλής και περισσότερο βίαιος μαθητής μας, επιλογή που από κάποιους χαρακτηρίστηκε από επικίνδυνη έως παράλογη. Το αποτέλεσμα ήταν εκπληκτικό και φάνηκε στην αποδοχή του παιδιού από όλους και στο δυνατό χειροκρότημα που δεχόταν ο ίδιος στο τέλος κάθε παράστασης.

Πώς συνεργάστηκαν, πώς συνέβαλαν οι εκπαιδευτικοί του σχολείου στο έργο αυτό;

Είχα την τύχη ο πατέρας της όλης ιδέας και μουσικός, Μιχάλης Κεφάλας, να υπηρετεί στο σχολείο μας. Επίσης ο σκηνοθέτης μας, Ωρφέας, να γίνει ταχύτατα αποδεκτός από τους εκπαιδευτικούς του σχολείου, τους μαθητές και τους γονείς και να γίνει άμεσα ΄΄ένας από εμάς΄΄. Οι υπόλοιποι εκπαιδευτικοί υποδέχτηκαν με χαρά θα έλεγα την ιδέα. Άλλωστε οι περισσότεροι δάσκαλοι αναγνωρίζουμε όπως προείπα την παιδαγωγική αξία του θεάτρου. Δέχτηκαν να κάνουν τις απαραίτητες μετατροπές στο ωρολόγιο πρόγραμμά τους και στη διδακτέα ύλη. Ακόμα και σε πρακτικά θέματα δέχτηκαν να δυσκολευτούν, όπως για παράδειγμα να αναγκαστούν με τα τμήματά τους να μετακομίσουν σε βοηθητικές, μικρές αίθουσες, προκειμένου να χρησιμοποιούνται οι δύο βασικές αίθουσες που είναι κατάλληλες για θεατρική αγωγή. Ειδικά οι εκπαιδευτικοί των τμημάτων της ΣΤ΄ τάξης συνέβαλαν τα μέγιστα, δεχόμενοι συνεχείς και πολλές φορές απρόβλεπτες αλλαγές στο πρόγραμμά του και στη διαχείριση της διδακτέας ύλης, προκειμένου να υπάρχει επαρκής χρόνος για την προετοιμασία της παράστασης.

stefanidis-4Ποια ήταν η συνδρομή άλλων φορέων στην επίτευξη του στόχου, όπως του Συλλόγου Γονεών και Κηδεμόνων του Σχολείου και του Δήμου; Πώς χρηματοδοτήθηκε η δραστηριότητα;

Θεωρώ πως χρειάζεται ιδιαίτερη αναφορά στον Σχολικό Σύμβουλο, κ. Κων. Μπατσίλα, ο οποίος δεχόταν τις προτάσεις μας στην αναδιαμόρφωση του προγράμματος και της διδακτέας ύλης, προκειμένου να υπάρξει ο απαραίτητος χρόνος προετοιμασίας. Ο Σύλλογος Γονέων και Κηδεμόνων ήταν ο δεύτερος μεγάλος υποστηρικτής μας. Αρκετά από τα μέλη τους προσέφεραν μέχρι και προσωπική εργασία στην κατασκευή και την τοποθέτηση του απαραίτητου εξοπλισμού. Ο Δήμος Αθηναίων επέδειξε το θετικό και δυστυχώς το αρνητικό του πρόσωπο. Ο φορέας του που διαχειρίζεται τα πολιτισμικά και πολιτιστικά, ο ΟΠΑΝΔΑ, αναγνώρισε αμέσως την αξία της προσπάθειάς μας και παραχώρησε τον ΠΟΛΥΧΩΡΟ ΑΝΝΑ & ΜΑΡΙΑ ΚΑΛΟΥΤΑ, όπου είχαν τη δυνατότητα να απολαύσουν την παράσταση πολλοί θεατές. Η Σχολική Επιτροπή του Δήμου δυστυχώς δεν δέχθηκε να συμβάλλει ούτε στο ελάχιστο κόστος, για παράδειγμα στον εξοπλισμό που κατασκευάστηκε και παραμένει στο σχολείο ως παρακαταθήκη για μελλοντικές ανάλογες προσπάθειες. Παρά τις προσωπικές μου εκκλήσεις, η απάντηση ήταν αρνητική. Ιδιαίτερα λυπηρό είναι το γεγονός πως μέλη της Σχολικής Επιτροπής είναι και εκπαιδευτικοί, διευθυντές άλλων σχολείων. Αποτέλεσμα αυτής της επιλογής τους ήταν να επωμισθώ προσωπικά το μεγαλύτερο μέρος του κόστους, αφού ένα μέρος του συμπληρώθηκε από τους υπόλοιπους συντελεστές της παράστασης, από μικρές χορηγίες και από το Σύλλογο Γονέων & Κηδεμόνων.

Αντιμετωπίσατε επιπλοκές/προβλήματα στη συνεργασία σας με τους υπόλοιπους κύριους συντελεστές της παράστασης, όπως ο σκηνοθέτης, η σκηνογράφος και ο συνθέτης της μουσικής και των τραγουδιών της παράστασης;

Όταν οι δημιουργοί αποφασίζουν να συνεργαστούν σε κάτι τόσο πρωτοποριακό και δύσκολο, και εμπλέκονται άμεσα παιδιά, είναι απαραίτητη προϋπόθεση αυτό το ΄΄συν΄΄ στη λέξη συνεργασία. Παρά τον συχνά ασφυκτικό τρόπο διαβίωσης και των τριών μας, λόγω των πολλών και διαφορετικών ενασχολήσεών μας, όσον αφορά στην παράσταση γινόμαστε οι ΄΄μπαμπάδες΄΄ του έργου μας και αυτό ήταν το βιολογικό παιδί μας. Ως μπαμπάδες λοιπόν, δεν μπορούσαμε παρά να το μεγαλώνουμε με αγάπη και συνεργασία, μετατρέποντας την όποια διαφωνία σε δημιουργική και εποικοδομητική συζήτηση.

Ως συγγραφέας του κειμένου και ταυτόχρονα διευθυντής του σχολείου που θα το ανεβάσει σε θεατρική παράσταση θα έπρεπε να κρατήσετε κάποιες «λεπτές ισορροπίες». Πείτε μας για καταστάσεις που έπρεπε να χειριστείτε.

Η εποχή που ζούμε παράγει συνεχή αμφισβήτηση προσώπων, επιλογών, μεθόδων και προθέσεων. Εξαρχής συνειδητοποίησα τον διπλό ρόλο μου. Ήμουν ένας εκ των τριών δημιουργών του έργου και παράλληλα ο διευθυντής του σχολείου που το επιχειρεί. Ήταν αναμενόμενες σκέψεις όπως ΄΄Το στηρίζει, επειδή το έχει γράψει ο ίδιος΄΄, προερχόμενες από διάφορους χώρους όπως αυτός των εκπαιδευτικών, των φορέων του Δήμου ή και των γονέων. Δεν δέχθηκα ούτε για μια στιγμή να εμπλακώ σε ανάλογες, ανώφελες συζητήσεις. Άφησα τον σκληρότερο κριτή να αποφασίσει για την αξία της προσπάθειάς μας, τα παιδιά που συμμετείχαν και τους θεατές. Άφησα το ίδιο το έργο να μιλήσει και το αποτέλεσμα διέψευσε κάθε δύσπιστο κριτή. Μια δεύτερη δυσκολία ήταν στο συναίσθημα και στη φαντασία των παιδιών που ξέρουμε πόσο παρορμητικά είναι συνήθως όπως και οι Έλληνες γονείς τους. Έπρεπε να γίνεται διαρκώς σαφές πως ο στόχος μας δεν ήταν η ανάδειξη μελλοντικών ηθοποιών, δεν είμαστε δραματική σχολή.

Ποια ήταν η θεατρική εκπαίδευση των παιδιών που συμμετείχαν στη διάρκεια των πέντε μηνών από τον Οκτώβριο του 2014 ως τον Φεβρουάριο του 2015; Ποιο πιστεύετε ότι ήταν το βαθύτερο, αληθινό όφελος για αυτά;

  Όλα ξεκίνησαν με την προσπάθεια δημιουργίας ομάδας. Τα παιδιά γνωρίστηκαν μεταξύ τους, με τους συντελεστές και με το ίδιο τους το σώμα με ειδικές ασκήσεις. Συναντήθηκαν με διάφορες δεξιότητες και κανόνες, απαραίτητους στη θεατρική τέχνη. Ακολούθησε βαθιά μελέτη του κειμένου. Εντοπίσαμε τα επιμέρους νοήματα και μηνύματα. Έγινε η αναγνώριση των ρόλων. Εισήχθηκε η ορχηστική τέχνη (χορός και κίνηση) και τα βασικά στοιχεία του Μαύρου Θεάτρου. Έγινε πλήρης διδασκαλία από τον Ωρφέα των τεχνικών του Μαύρου Θεάτρου και ως πλήρης ομάδα πια ξεκίνησε με την παράλληλη κατασκευή των σκηνικών και των κοστουμιών η θεατρική απόδοση του έργου. Ως εκπαιδευτικοί αναγνωρίζουμε και κατανοούμε βαθιά την παιδαγωγική αξία του θεάτρου. Παιδαγωγικό μέσο έκφρασης και γνώσης, επικοινωνίας και αίσθησης, το θέατρο αφορά πολλαπλά αντικείμενα και συσχετισμούς δυνάμεων στο σχολείο: την προφορική γλώσσα, τη χρήση του χώρου, τη δημιουργική γλώσσα του σώματος, τη σχέση με τα κείμενα, την πρωτότυπη συγγραφή, αλλά και το ρόλο της εφευρετικότητας, της φαντασίας, καθώς και της ενεργοποίησης του μαθητή ατομικά και συλλογικά, μέσα στην ομάδα.
  Το παιδί και ο νέος μέσα από τη διαδικασία της Θεατρικής Παιδείας καλλιεργεί τις φυσικές, διανοητικές και ψυχικές του ικανότητες. Με τη δύναμη της φαντασίας και την ελευθερία των συναισθημάτων φθάνει να κατασκευάσει το δικό του κόσμο μεταμορφώνοντας το πραγματικό σε μαγικό. Η συναισθηματική του ζωή αποκτά οντότητα και αυτονομία, ενώ παράλληλα η αίσθηση της προσωπικής δημιουργίας μέσα στην ομάδα οπλίζει το νεαρό μαθητή με πίστη στον εαυτό του, αυτογνωσία και επικοινωνιακή δύναμη. Μαθαίνει να σέβεται τους κανόνες της ομάδας, να συνθέτει μέσα από το διάλογο, αποδεσμεύοντας εγωισμούς και άλλες αδυναμίες. Το σημαντικότερο: δεν χρειάζεται πια ο φόβος για να πεισθεί, η μάθηση συνδέεται με την ελευθερία έκφρασης και την πολυφωνία.
Η αισθητική εμπειρία των μαθητών μας σε αυτή τη σχολική δραστηριότητα διακρίνεται από την αντίστοιχη του επαγγελματικού θεάτρου, γιατί στόχος της δεν είναι αποκλειστικά το ίδιο το θέαμα, το καλλιτεχνικό έργο. Εδώ η εμπειρία είναι μέσο έκφρασης και αίσθησης, χώρος επικοινωνίας και ενεργούς μάθησης. Με το θέατρο ως εφαρμογή ο ανήλικος μαθητής περνάει σταδιακά σε μια συνθετική αντίληψη του κόσμου, ενώ συγχρόνως τολμά και την προσωπική του ένταξη στο κοινωνικό πλαίσιο με το σώμα, το νου και την ψυχή. Μαθαίνει παίζοντας τα γεγονότα της ζωής, ερμηνεύει την ανθρώπινη συμπεριφορά, αναλύει τους χαρακτήρες, και δημιουργεί μέσω της μεταμόρφωσης τις δικές του προτάσεις.
  Βασικοί στόχοι άλλωστε της προσπάθειάς μας αυτής ήταν, πέραν των γνωστικών, οι κοινωνικοί και συναισθηματικοί, όπως η συνεργασία μαθητών που ελάχιστα γνωρίζονταν μεταξύ τους, η κοινωνικοποίηση παιδιών με τάσεις περιθωριοποίησης ή απομονωτισμού, η βελτίωση της αυτοεικόνας τους κ.ά. Το θέατρο από μόνο του, είναι η πιο σύνθετη μορφή τέχνης, στην οποία συναντώνται σχεδόν όλες οι γνωστές τέχνες: λογοτεχνία, μουσική, ορχηστική (χορός – κίνηση), ζωγραφική κτλ. Πολλοί άνθρωποι ΄΄αναγκάζονται΄΄ να συνεργαστούν για ένα άρτιο αποτέλεσμα, κατακτώντας με αυτόν τον τρόπο το μεγαλύτερο δώρο της ανθρώπινης ζωής: το μοίρασμα του προσωπικού σου χώρου και χρόνου με άλλους ανθρώπους. Ένας στόχος και ένα κέρδος όχι απλά παιδαγωγικό αλλά βαθιά ανθρώπινο.

Ποια επίδραση στη συμπεριφορά και στη στάση των παιδιών παρατηρήσατε στην πρώτη γνωριμία τους με τους συντελεστές, κατά τη διάρκεια των προβών και μετά τις παραστάσεις μπροστά σε κοινό;

Όπως ανέφερα ήδη το παιδί και ο νέος μέσα από τη διαδικασία της Θεατρικής Παιδείας καλλιεργεί τις φυσικές, διανοητικές και ψυχικές του ικανότητες. Η αλλαγή που επέρχεται με την ενασχόληση με το θέατρο ήταν εμφανής και στη δική μας περίπτωση. Μαθητές που γνωρίζονται ελάχιστα μεταξύ τους (από πέντε διαφορετικά τμήματα του σχολείου) κλήθηκαν να συνεργαστούν, να γίνουν μέλη μιας ομάδας με κοινό στόχο, κρατώντας ταυτόχρονα την προσωπική τους ιδιαιτερότητα. Έμαθαν να συνυπάρχουν και όχι να επιβάλλονται στους άλλους. Να διεκδικούν το δικό τους χώρο αφήνοντας χώρο και στους άλλους. Να πειθαρχούν και όχι να υπακούουν. Και πάνω απ' όλα να συνεργάζονται και να αλληλοσυμπληρώνονται.

Ποια ήταν η επίδραση της θεατρικής εκπαίδευσης και της συμμετοχής στην παράσταση ειδικά στα λεγόμενα «διαφορετικά» ή, εάν προτιμάτε, «ζωηρά» παιδιά;

Από τις ευτυχείς στιγμές για εμάς τους εκπαιδευτικούς ήταν αυτές που οι μαθητές έφτασαν στο σημείο οι ίδιοι να αναγνωρίζουν τις λανθασμένες ή αρνητικές αντιδράσεις – συμπεριφορές τους ή των συμμαθητών τους και να τις σχολιάζουν ή να υποδεικνύουν τρόπους δράσης – διόρθωσης.

Πιστεύετε ότι υπάρχουν στοιχεία που θα μπορούσαν να αξιοποιήσουν άλλα σχολεία της χώρας από την συγκεκριμένη ιδέα και τον τρόπο πραγμάτωσής της στο 91ο Δημοτικό Σχολείο Αθηνών;

Οι τεχνικές του Μαύρου Θεάτρου είναι ελάχιστα γνωστές στη χώρα μας, επομένως και στους Έλληνες εκπαιδευτικούς. Αυτό ίσως να τρομάξει αρκετούς στην όποια απόπειρα πραγμάτωσης ανάλογης παράστασης. Θεωρώ πως, αν υπήρχε η δυνατότητα να καταγραφεί και να διανεμηθεί η ιδέα αυτή σε έναν πλήρη οδηγό με γραπτό και οπτικοακουστικό υλικό, πολλοί εκπαιδευτικοί θα το τολμούσαν, με κέρδος αντίστοιχο αυτού που ανέφερα προηγουμένως.

Πώς εντάσσετε αυτό το ομολογουμένως επιτυχές εγχείρημα στην πορεία σας ως εκπαιδευτικός, ως διευθυντής και ως συγγραφέας θεατρικών κειμένων; Ποια βήματα έχετε χαράξει για το μέλλον;

Δεν μπορώ να διακρίνω τον ρόλο μου ως εκπαιδευτικό από αυτόν ως διευθυντή δημοτικού σχολείου. Πιστεύω ακράδαντα πως ο διευθυντής πρέπει να είναι εκπαιδευτικός. Λανθάνουν όσοι – λίγοι ελπίζω – πιστεύουν στον διευθυντή μάνατζερ και όχι στον διευθυντή – δάσκαλο. Ο στόχος είναι ένας μόνο και στους δύο ρόλους. Η ομαλή λειτουργία του σχολείου ώστε να επιτευχθεί απρόσκοπτα ο σκοπός της εκπαίδευσης, που είναι η ολόπλευρη εξέλιξη των παιδιών μας. Νιώθω επαρκής στην υποχρέωσή μου να λειτουργώ ως δημιουργικός δάσκαλος και διευθυντής – εμπνευστής που έδωσε και μέσω αυτού του έργου τη δυνατότητα στους μαθητές και τους συνεργάτες εκπαιδευτικούς να συλλειτουργήσουν σε κάτι θετικό, ιδιαίτερα σε μια δύσκολη εποχή με αντιξοότητες για τον πολιτισμό. Ως συγγραφέας θεατρικών κειμένων ένιωσα την υπέροχο συναίσθημα που έρχεται όταν μοιράζεσαι τη δημιουργία σου. Είναι ανεκτίμητο. Συνεχίζω τη δημιουργία και ελπίζω να έχω τη δυνατότητα να δω και άλλο από τα έργα μου να υλοποιείται από τους μαθητές μου με την καθοριστική συμβολή των άξιων συνεργατών μου ή από άλλους φορείς ή ομάδες.

Σας ευχαριστώ πολύ.

Δημοσκόπηση

Πρέπει να επιτραπούν τα ιδιωτικά Πανεπιστήμια;

 

Ημερολόγιο Άρθρων

Σεπτέμβριος 2017
Δε Τρ Τε Πε Πα Σα Κυ
28 29 30 31 1 2 3
4 5 6 7 8 9 10
11 12 13 14 15 16 17
18 19 20 21 22 23 24
25 26 27 28 29 30 1
Σάββατο, 23 Σεπ. 2017 - 22:21:55
 

Newsletter

ΑρχικήΆρθραΣυνεντεύξειςΣυνέντευξη με τον Γιάννη Στεφανίδη Top of Page