Independent

Πρόγραμμα Εκδηλώσεων

ΑρχικήΆρθραΣυνεντεύξειςΣυνέντευξη με την σκηνοθέτρια Αγγελική Κασόλα

Συνέντευξη με την σκηνοθέτρια Αγγελική Κασόλα

Angeliki-Kassola-900Ανεβάζετε το «Ο κύκλος των ‘μάταιων’ πράξεων», που βασίζεται στο ομότιτλο βιβλίο του Σπύρου Τζόκα για τον Ναπολέοντα Σουκατζίδη. Πώς έγινε η συγκεκριμένη επιλογή έργου;

  «Υπάρχουν στιγμές που οι νεκροί χρειάζονται τους ζωντανούς και οι ζωντανοί τους νεκρούς», λέει ο από σκηνής νεκρός πλέον Ναπολέοντας Σουκατζίδης εξηγώντας γιατί ζωντανεύει ξανά την τελευταία νύχτα πριν την εκτέλεσή του για να μας πει την ιστορία του...
  Ο μόνος τρόπος που διαθέτουμε εμείς οι θνητοί για να επικοινωνήσουμε οι ζωντανοί με τους νεκρούς μας είναι η μνήμη... Και η σκηνή του θεάτρου, αν έχει κάποια ιερότητα και ασυλία, είναι και γιατί είναι ένας τόπος στον οποίο η «βαλίτσα της μνήμης» μπορεί να ανοιχτεί και από μέσα της να ξεπηδήσουν ολόκληρες ζωές, ιστορικές στιγμές, ανθρώπινες σκέψεις, συναισθήματα, πάθη, όσων δεν υπάρχουν πια εν ζωή, αλλά που χωρίς εκείνους να είχαν προηγηθεί, κανείς από εμάς δεν θα είχε έρθει στη ζωή... Ο διάλογος λοιπόν των νεκρών, -των προηγούμενων εαυτών μας-, που βρίσκονται στη σκηνή συντελείται με τη ζωντανή μικρή κοινωνία που φτιάχνεται από τους θεατές κάθε φορά που μία παράσταση λαμβάνει χώρα... Και είναι στην αποκλειστική ευθύνη μετά των θεατών αν θέλουν κι επιθυμούν να συνεχίσουν αυτόν τον διάλογο και μετά εντός τους...

  Ζούμε σε ιστορικές στιγμές που καλούμαστε να παίρνουμε θέση καθημερινά για το αν θα παραμένουμε άνθρωποι, αν θα υπερασπιζόμαστε τη συνείδησή μας, αν θα παίρνουμε την ευθύνη του εαυτού μας με όσα αυτός περικλείει εντός του, αν θα κάνουμε την υπέρβαση να αντιτασσόμαστε με κάθε τρόπο και κόστος στη βαρβαρότητα που μας κυκλώνει, που καταστρέφει τις ζωές δισσεκατομμυρίων ανθρώπων στον πλανήτη γιατί μια υβριστική, άψυχη και βαθειά αρρωστημένη και παρανοϊκή φούχτα αποτυχημένων ως άνθρωποι, και «επιτυχημένων» ως κροίσσοι το αποφασίζουν, και που τώρα επανέρχεται για να καταστρέψει και τη δική μας ζωή...

  Χρειαζόμαστε την εμψύχωση, την ανθρωπιά, τη δύναμη, την ευαισθησία, την απέραντη τρυφερότητα ανθρώπων σαν τον Ναπολέοντα Σουκατζίδη, που καταφέρνει μέσα στον πιο βαθύ ζόφο του φασισμού και του ναζισμού που ξαναχτυπάει με παγκόσμιο τρόπο την ανθρωπότητα, μέσα στο κολαστήριο των πιο φριχτών βασανιστηρίων από άνθρωπο σε άνθρωπο, να μετατρέπει την οδύνη σε άρωμα ενός καλύτερου κόσμου με τη βεβαιότητα ότι θα προκύψει όσο υπάρχουν άνθρωποι που δεν εκτελούν απλά εντολές, που αρνούνται να σκεφτούν και να πράξουν μόνο για το ατομικό τους συμφέρον, που ενώνουν τη μοίρα τους με τη μοίρα κάθε βασανιζόμενου επί της γης, και που αρνούνται να γλιτώσουν τη ζωή τους αν πρόκειται να πρέπει να πεθάνει κάποιος άλλος στη θέση τους... Ως ομάδα πείρα(γ)μα, δε μας απασχολεί το θέατρο γενικά, ούτε η τέχνη για την τέχνη... Ευλαβούμαστε την ιερότητα της σκηνής και τη δυνατότητα και την ευθύνη που το άσυλό της μας δίνει για να μιλήσουμε γι αυτά που εμείς θεωρούμε σημαντικά... Και ένα από τα χρέη που νιώθουμε απέναντι στην ελεύθερη ζωή που μας χαρίζει η τέχνη μας, είναι να μην της σπαταλάμε το χρόνο με χιλιοειπωμένα πράγματα, με επιφάνειες, μόδες, Life style και χαριεντίσματα αλλά να φέρνουμε στο φως, με τις δικές μας μικρές δυνάμεις, ιστορίες, σκέψεις, συναισθήματα και πράξεις σημαντικών ανθρώπων και γεγονότων που δεν πρέπει να ξεχαστούν... Ο Ναπολέοντας Σουκατζίδης και οι 200 εκτελεσμένοι κομμουνιστές από τους ναζί, με την προτροπή και των ντόπιων φασιστών στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής τη ματωμένη πρωτομαγιά του 1944 είναι μία από τις ιστορίες που η επίσημη παιδεία εδώ και χρόνια προσπαθεί να σβήσει... Υπάρχει ακόμα στις καρδιές ανθρώπων που έζησαν τις ταραγμένες εκείνες μέρες και που σιγά σιγά φεύγουν από τη ζωή και η σκυτάλη της μνήμης πέφτει στα δικά μας χέρια για να μεταφερθεί...
  Με το Σπύρο Τζόκα, που αφιέρωσε πολλά χρόνια μελέτης και επιστημονικής έρευνας πάνω στο πρόσωπο του Ναπολέοντα Σουκατζίδη για να προκύψει το βιβλίο του σε μία μορφή εκλαϊκευμένης αφήγησης προκειμένου να ταξιδέψει αυτή η ιστορία στον κόσμο, μοιραζόμαστε την κοινή αγωνία αυτή η ιστορία να μη χαθεί... Χωρίς το βιβλίο του αυτή η παράσταση δεν θα μπορούσε να γεννηθεί...

Τα τελευταία χρόνια, όλο και πιο συχνά ανεβαίνουν έργα που βασίζονται σε βιβλία. Που αποδίδετε εσείς αυτήν την τάση;

  Στην ανάγκη να αναζωογονηθεί το υλικό του θεάτρου, να υπάρξουν ιστορίες και παραστάσεις που να έχουν τη δυνατότητα να μας μιλήσουν για αυτά που ζούμε σήμερα... Τα κλασσικά έργα φυσικά είναι και θα παραμένουν επίκαιρά σε όλες τις εποχές και γι αυτό έχουν χαρακτηριστεί και ως κλασσικά και ως αριστουργήματα... Χρειαζόμαστε όμως και σύγχρονο υλικό... Όταν λοιπόν κανείς ψάχνει να βρει θεατρικά κείμενα, γιατί στο θέατρο για να μιλήσουμε γι αυτά που μας απασχολούν χρειαζόμαστε κείμενα, και δεν βρίσκει κάτι που να εκφράζει τις σημερινές του ανάγκες, η αναζήτηση εντός της λογοτεχνίας, ειδικά της καλής λογοτεχνίας, είναι ένας από τους τρόπους για να δημιουργήσει κανείς κάτι που να έχει στέρεη και βαθειά γλώσσα, δομή, χαρακτήρες και δραματουργία... Είναι επίσης ένας τρόπος να εξασκηθεί κανείς και να ανακαλύψει τα μυστικά της γραφής από σπουδαίους συγγραφείς εμπλουτίζοντας έτσι και τη θεατρική θεματολογία αλλά και την ποιότητα της συγγραφής θεάτρου...

Ποιες είναι οι δυσκολίες της διασκευής ενός βιβλίου με σκοπό το ανέβασμα στη Σκηνή;

  Να παραμείνεις πιστός στη γλώσσα, το πνεύμα, την αισθητική, τους στόχους και αγωνίες του συγγραφέα που τα καταθέτει μέσα από το έργο του... Να καταφέρεις πρώτα από όλα να επικοινωνήσεις μαζί του και να αποκρυπτογραφήσεις την ευαισθησία του... ‘Υστερα να αποφασίσεις μέσα από τα πιθανώς πολλά πρόσωπα σημαντικά και δευτερεύοντα που παρελαύνουν μέσα στις σελίδες ενός βιβλίου, ποιό θα είναι το κέντρο βάρους της ίδιας της διασκευής και της ιστορίας που θα αφηγηθείς καθώς και πως θα προχωρήσεις στη σύμπτηξη, στην αφαίρεση και στη σύνθεση υπηρετώντας πάντα το ίδιο το βιβλίο... Παραδείγματος χάρην, το βιβλίο του Σπύρου Τζόκα, καλύπτει τη ζωή του Ναπολέοντα Σουκατζίδη από τη γέννηση του στην Προύσα το 1909 έως και την εκτέλεσή του το 1944 σε κοντά 300 σελίδες... Η παράσταση με διάρκεια 80 λεπτά είναι μόλις είκοσι σελίδες του βιβλίου... Τέλος χρειάζεται να λάβεις υπ’ όψιν σου τη διαφορετική σχέση που υπάρχει ανάμεσα σε έναν αναγνώστη με το βιβλίο και αυτή ανάμεσα σε ένα θεατή με την παράσταση... Στην παράσταση υπάρχει συμπήκνωση χώρου και χρόνου... Στην ανάγνωση ο αναγνώστης διαβάζοντας δημιουργεί μέσα στο μυαλό του τη δική του παράσταση... Στο θέατρο το στοίχημα είναι πως ενώ ταυτόχρονα δίνεις στο θεατή τη δική σου συγκεκριμμένη δημιουργία και εικόνα πάνω στο έργο και τα πρόσωπα, να καταφέρνεις να αφήνεις και χώρο προσωπικό ώστε και ο θεατής να συνεχίσει να δημιουργεί μαζί και πέρα από εσένα...

Angeliki-Kassola-1Πώς ξεχωρίσατε τους ρόλους μέσα από το βιβλίο «Ο κύκλος των ‘μάταιων’ πράξεων» και πώς δουλέψατε την πρόζα μαζί με το μουσικό μέρος της παράστασης;

  Σιγά σιγά, καθώς πειραματιζόμασταν στις πρόβες με τα κομμάτια του κειμένου που θα κρατούσαμε για την παράσταση... ‘Οπως όλες μας οι παραστάσεις έτσι και αυτή είναι μία δουλειά σε εξέλιξη... Η πρώτη προσέγγιση σε θεατρική απόδοση του βιβλίου έγινε ως μία παράσταση εγκατάσταση στο ίδιο το Σκοπευτήριο της Καισαριανής τον Ιούνιο του 2014 με τη συμμετοχή 4 ηθοποιών και 45 ανδρών εθελοντών, μή ηθοποιών, που κλήθηκαν να ζωντανέψουν τους 200 εκτελεσμένους της πρωτομαγιάς του 1944. Στη συνέχεια θελήσαμε να επικεντρώσουμε την παράσταση στο πρόσωπο του Ναπολέοντα Σουκατζίδη κι έτσι η επόμενη προσέγγιση ήταν η θεατρική απόδοση του βιβλίου ως μονολόγου όπου όπως και στο βιβλίο, ο Ναπολέοντας Σουκατζίδης βρίσκεται στο στρατόπεδο του Χαϊδαρίου, το τελευταίο βράδυ της ζωής του πριν την εκτέλεσή του και ανατρέχει σε κομβικές στιγμές της ζωής του και σε αγαπημένα του πρόσωπα καθώς και αντιπάλους... Με το δραματουργικό τέχνασμα ότι εμφανίζεται ως νεκρός για να μας μιλήσει.... Εκτός από το πρόσωπο της Χαράς της αρραβωνιαστικιάς του Ναπολέοντα Σουκατζίδη που ενσαρκώνεται από την Ειρήνη Μελά στο τελευταίο όνειρο που εκείνος βλέπει φέρνοντας μία ποιητική πινελιά με ιδιαίτερη συγκινησιακή φόρτιση επί σκηνής, ο Γιάννης Καρούνης, μέσα από τη σκηνική του αφήγηση ως Ναπολέοντας Σουκατζίδης ερμηνεύει μόνος του και τα υπόλοιπα πρόσωπα της ζωής του καθώς και τους διαλόγους του με συντρόφους αλλά και αντιπάλους του... Για έναν ηθοποιό είναι ιδιαίτερη πρόκληση να καταφέρνει διατηρώντας το χαρακτήρα ενός προσώπου να δίνει ζωή και σε άλλα πρόσωπα.. Όλη η παράσταση βρίσκεται παικτικά σε μία λεπτή ισορροπία και ανά πάσα στιγμή θα κινδύνευε να χαθεί, ο Γιάννης Καρούνης όμως καταφέρνει και ακροβατεί αριστοτεχνικά. Ως προς τη μουσική δημιουργήσαμε με τον Αλέξη Βάκη που είχε τη μουσική επιμέλεια της παράσταση το ηχογραφημένο υλικό το οποίο παραμένει ίδιο σε κάθε παράσταση ως μουσική βάση, και από εκεί και πέρα ανάλογα με την περίσταση, η ζωντανή μουσική αλλάζει καθώς αλλάζουν και οι μουσικοί και τραγουδιστές με τους οποίους συνεργαζόμαστε, προσθέτωντας τα ιδιαίτερα διαφορετικά πολιτισμικά στοιχεία με βάση τις γνώσεις και τις ευαισθησίες τους... Με τη Νατάσσα Τζαβέλα Παπαδοπούλου βρεθήκαμε μαζί στα μαρτυρικά και καμμένα χωριά του Νομού Ηρακλείου το προηγούμενο καλοκαίρι και αποφασίσαμε να συνεχίσουμε μαζί τις παραστάσεις μας φέτος στο ΤΡΙΚΥΚΛΟ...

Δραστηριοποιείστε μόνο στην Αθήνα;

  Η έδρα μας είναι στην Αθήνα και συγκεκριμμένα στο Κουκάκι, όπου έχουμε το δικό μας «υπόγειο», το χώρο που στεγάζουμε μία πλούσια βιβλιοθήκη και αρχειακό υλικό, τα σκηνικά και τα κοστούμια μας, το τραπέζι για τις συγκεντρώσεις, τις κουβέντες, τη μελέτη και την οργάνωση των ονείρων μας, το ξύλινο πατάρι για τα εργαστήρια και τις πρόβες μας, με άλλα λόγια το στούντιο μας... Εκεί ονειρευόμαστε, εκεί σχεδιάζουμε, εκεί συνδιαλεγόμαστε, εκεί ανοίγουμε την πόρτα μας σε φίλους και γνωστούς, σε άγνωστους και σε ανθρώπους που θέλουν είτε να μας γνωρίσουν εν ώρα εργασίας και δημιουργίας, είτε να συμμετέχουν σε κάποιες δράσεις μας, είτε να φιλοξενηθούν για να δημιουργήσουν, είτε να λειτουργήσουν ως μέλη των εργαστηρίων μας για ηθοποιούς και για μη ηθοποιούς... Από αυτή τη βάση εξορμούμε, σε μεγάλα θέατρα και μικρά, σε πλατείες και καφενεία, σε μουσικές σκηνές, σε αίθουσες συλλόγων, σε όποιους χώρους μπορούμε να στήσουμε ένα μικρό πατάρι και να φτιάξουμε θεατρικές συνθήκες, στους δρόμους και σε κτήρια και γειτονιές στην Αθήνα αλλά και στην επαρχία... Στόχος μας είναι τα επόμενα χρόνια η ομάδα να μπορέσει να ανοίξει πλώρη και για το εξωτερικό.

Angeliki-kassola-2Σας έχουμε συναντήσει σε θέατρα αλλά και ιδιαίτερους χώρους, σε Φεστιβάλ αλλά και σε φυλακές να ανεβάζετε τις δουλειές σας. Τι είναι εν τέλει η ομάδα πείρα(γ)μα;

  Μία θεατρική ανεξάρτητη συλλογικότητα από επαγγελματίες ηθοποιούς, σκηνοθέτες, συγγραφείς και δημιουργούς του θεάτρου που βρίσκεται στον όγδοο χρόνο λειτουργίας της με 8 παραστάσεις για μικρούς και μεγάλους, με άλλες 9 παραστάσεις από εργαστήρια με μη ηθοποιούς στην Αθήνα και εκτός Αθηνών, που δεν επιχορηγείται ούτε από το κράτος ούτε από ιδιώτες και στηρίζεται αποκλειστικά από τους θεατές της και την τρέλα των μελών και των φίλων της... Που θεωρεί το θέατρο -γέννημα και θρέμμα της δημοκρατίας- πολιτική πράξη, που θεωρεί ότι ο ρόλος του δημιουργού είναι εντός της κοινωνίας και με το καλλιτεχνικό του έργο αλλά και με όλες τις εκφράσεις μέσα στην καθημερινή ζωή και τους κοινωνικούς αγώνες. Μία ομάδα που έχει κάθε δυνατότητα και γνώση να δράσει καλλιτεχνικά και να αξιοποιήσει όλα τα τεχνικά μέσα και εφέ που το θέατρο μας δίνει, επιλέγει όμως συνειδητά αυτές τις δύσκολες εποχές να αφήσει τα θεατρικά «σαλόνια» και να βγαίνει στους δρόμους και τις γειτονιές με ένα λαϊκό και «φτωχό» θέατρο, ένα θέατρο που να βασίζεται στην τέχνη του ηθοποιού και τη δυνατότητα του να αφηγείται και να δημιουργεί ζωντανούς δεσμούς με τους θεατές, καταργώντας τον τέταρτο τοίχο της σκηνής... Μία ομάδα που έχει τη δική της εναλλακτική και πρωτοποριακή πρόταση ως προς το θέατρο και την κοινωνία, από την εκπαίδευση του ηθοποιού έως την επιλογή έργων και την ένταξη ανθρώπων που δεν είναι ηθοποιοί μέσα στις δημιουργίες της, μέχρι τον τρόπο που οι εμπλεκόμενοι συνδιαλέγονται, συνδημιουργούν και συνδιαμορφώνουν τις δράσεις, τις αποφάσεις και τη δημιουργία τους... Αναζητούμε ενεργά την ουσιαστική και αληθινή επικοινωνία με τους ανθρώπους γύρω μας είτε ως θεατές, είτε ως συμμετέχοντες, είτε ως δημιουργούς... Δίνουμε το παρόν όσο πιο συχνά μας επιτρέπει και ο δικός μας αγώνας για επιβίωση σε κάθε αγώνα και σκοπό που μας συγκινεί... Και μας συγκινεί κάθε πρωτοβουλία που αφορά το διάλογο, τη δημοκρατία, τη δικαιοσύνη, τα ανθρώπινα δικαιώματα και κάθε δράση ενάντια σε κάθε μορφής ρατσισμό, φασισμό αλλά και τη συντηρητικοποίηση και αποβλάκωση της κοινωνίας....

Εν τέλει, είναι ‘μάταιες’ οι πράξεις?

  Αυτή είναι μία απάντηση που οφείλει να δώσει ο καθένας για τον εαυτό του... Υπάρχει ένα απόφθευγμα του Μπρεχτ το οποίο συχνά χρησιμοποιώ όταν θέλω να ξακαθαρίσω μέσα μου κάποια από τα επιχειρήματα που ακούω: «Ποιός το λέει, από ποιά θέση το λέει και γιατί το λέει»... Είναι τελείως διαφορετικό πράγμα το επιχείρημα ότι ο αγώνας είναι μάταιος και τα «εσύ θα σώσεις τον κόσμο» όταν εκφέρονται από την κάθε είδους εξουσία με στόχο να σε αποδυναμώσει, και τελείως άλλο πράγμα να εκφράζει την αγωνία και την πικρία κάποιων ανθρώπων που αγωνίστηκαν και παρατηρούν με θλίψη ότι τα πράγματα δεν είχαν την κατάληξη για την οποία πάλεψαν... Συνήθως πάντως όσοι αγωνίζονται και παλεύουν γνωρίζουν ότι ο αγώνας και μέσα στη ζωή και μέσα στην ιστορία είναι μία διαδικασία χωρίς τέλος και τις όποιες «ματαιώσεις» τις ξεπερνούν και να ξαναξεκινούν...
  Εμείς με την παράσταση αυτή αφήνουμε χώρο στο θεατή να απαντήσει μόνος του, δεν είναι δική μας δουλειά να του πούμε τι και πως να σκεφτεί... Εκθέτουμε την ιστορία, τις σκέψεις και τα συναισθήματα των ανθρώπων από σκηνής... Ανοίγουμε τη βαλίτσα της μνήμης και καλούμε τον κόσμο να σκεφτεί ο ίδιος πως σταθμίζεται μετά από το βίωμα της παράστασης...
  Ως ομάδα όμως επίσης οφείλουμε να έχουμε απαντήσει τέτοια ερωτήματα μέσα μας πριν ανεβούμε πάνω στη σκηνή αλλιώς η δουλειά μας δεν θα έχει ραχοκοκαλιά, ούτε σαφή λόγο ύπαρξης... Και η απάντηση που εμείς δίνουμε είναι ότι αν δεν είχαν προηγηθεί σε όλη την ανθρώπινη ιστορία πράξεις και αγώνες που μπορεί να φάνταζαν και στους σύγχρονους τους και στους μετέπειτα ως «μάταιες» η ανθρωπότητα θα γρύλιζε ακόμα και δε θα είχε να επιδείξει τίποτε άλλο εκτός από βαρβαρότητα... Ο αγώνας συνεχίζεται και όσο αργή και αν φαίνεται η δρασκελιά του ανθρώπινου είδους ως προς την εξέλιξή του, ο άνθρωπος εξελίσσεται... Δίνει μάχες κάποιες τις κερδίζει και κάποιες τις χάνει... Στο χέρι του κάθε ένα μας είναι αν θέλει να κρατήσει στο χρόνο και τη σύντομη ζωή που του αντιστοιχεί τη σκυτάλη της ομορφιάς και του φωτός του ανθρώπου για να τη δώσει στους επόμενους ώστε να υπάρχει πάντα κάποιο φως αναμμένο ακόμα και όταν η ανθρωπότητα πρέπει να διαβεί τα πιο βαθειά σκοτάδια... Ο Σουκατζίδης και άλλοι άνθρωποι σαν και αυτόν σε όλη τη γη και σε όλες τις ιστορικές στιγμές είναι πυρσοί που αρνούνται να σβήσουν όσο κάποιοι συνεχίζουν τον αγώνα τους και όσο η μνήμη διατηρείται ζωντανή.

Δημοσκόπηση

Πρέπει να επιτραπούν τα ιδιωτικά Πανεπιστήμια;

 

Ημερολόγιο Άρθρων

Οκτώβριος 2017
Δε Τρ Τε Πε Πα Σα Κυ
25 26 27 28 29 30 1
2 3 4 5 6 7 8
9 10 11 12 13 14 15
16 17 18 19 20 21 22
23 24 25 26 27 28 29
30 31 1 2 3 4 5
Πέμπτη, 19 Οκτ. 2017 - 02:07:16
 

Newsletter

ΑρχικήΆρθραΣυνεντεύξειςΣυνέντευξη με την σκηνοθέτρια Αγγελική Κασόλα Top of Page