Independent

Πρόγραμμα Εκδηλώσεων

ΑρχικήΆρθραΣυνεντεύξειςΣυνέντευξη με την Εικαστικό, Διευθύντρια της Αρχειοθήκης Καρούσου, Κατερίνα Καρούσου

Συνέντευξη με την Εικαστικό, Διευθύντρια της Αρχειοθήκης Καρούσου, Κατερίνα Καρούσου

image1-4-900Κυρία Καρούσου, όλο και συχνότερα ακούμε την αρχειοθήκη Καρούσου. Ποιά είναι η Αρχειοθήκη Καρούσου;

θα μπορούσαμε να ορίσουμε την Αρχειοθήκη Καρούσου σαν μία πλατφόρμα μελέτης της «εικόνας» και του ρόλου της στην ανθρώπινη συνείδηση. Αφορά την διατήρηση και εξέλιξη της Βυζαντινής εικονογραφίας – τοιχογραφίας, ενσωματώνοντας τις αναδυόμενες τεχνολογίες, με αποτέλεσμα ένα νέο πρότυπο μελέτης και δημιουργίας.
Η αρχή του αρχείου μας τοποθετείται γύρω στο 1930 από τον Διονύση Καρούσο και αφορά την τελευταία περίοδο της Ναζαρινής τέχνης , τους Προ-Ραφαηλίτες ζωγράφους με επιρροές από την Αναγέννηση και τον Γερμανικό Ρομαντισμό.
Το αρχείο αυτό επεκτάθηκε από το 1960 και μετά, με το έργο του Γιάννη Καρούσου και την Παλαιολόγεια Βυζαντινή τέχνη, της ύστερης περιόδου της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας, σε συγκερασμό με τον αφηρημένο εξπρεσιονισμό (ζωγραφική πεδίου, χειρονομιακή ζωγραφική) της δεκαετίας του ’60 με κυριώτερους εκπρόσωπους τον Jackson Pollock και τον Franz Klein.
Από το 2000 μετά, ερευνάται η μετατόπιση του αρχείου σε επαυξημένο περιβάλλον των νέων μέσων, με σαφείς επιρροές από την "Τεχνοετική" του καθηγητή Roy Ascott, εστιάζοντας στην επίδραση της επαυξημένης εικόνας στην ανθρώπινη συνείδηση.
Το φυσικό υλικό της Αρχειοθήκης αριθμεί εκατοντάδες διαφάνειες και φωτογραφίες από έργα μνημειακής τέχνης (τοιχογραφίες) , ένα μοναδικό αρχείο σχεδίων μελετών (ανθίβολα) των σημαντικότερων τοιχογραφικών συνόλων, όλα έργα των Διονυσίου και Γιάννη Καρούσου, καθώς και μία σπάνια συλλογή από γκραβούρες του 19ου αιώνα και μία ενημερωμένη θεματική βιβλιοθήκη που αποτελείται από λευκώματα και μελέτες που αφορούν κυρίως την Βυζαντινή τέχνη και την εξέλιξη της.

pantokratorasΣχεδιάζετε ένα πρωτότυπο project που αποκαλείτε Πνευματικό Παρεκκλήσιο Καρούσου. Ποιος είναι ο χαρακτήρας του ;

Το Πνευματικό Παρεκκλήσιο Καρούσου είναι μία πνευστή κατασκευή ενός θόλου, σκεφτείτε το σαν ένα πλανητάριο, που όμως μπορεί να μετακινηθεί από τόπο σε τόπο.
Ο "νομαδικός" του αυτός χαρακτήρας υπογραμμίζει την έννοια του Οικουμενισμού με την "παύλεια" σημασία του όρου. Επίσης επαναφέρει την έννοια της εκκλησίας ως τον πυρήνα μίας κοινότητας, λαμβάνοντας υπ’ όψη ότι η εγκατάσταση και η απεγκατάσταση μίας κοινότητας σε ένα μέρος ή από ένα μέρος σε ένα άλλο, σήμαινε καταρχήν και την μετατόπιση του ναού αυτής. Οι σύγχρονες κοινότητες παρουσιάζουν μία αέναη κινητικότητα και τα μεταναστευτικά μοντέλα είναι πολυάριθμα ανάλογα με τις αιτίες της μετακίνησης.
Επιπρόσθετα, η μετατόπιση του φυσικού χώρου στον εικονικό, γίνεται όλο και περισσότερο έκδηλη. Συνεπώς, η ιδέα του κινητού παρεκκλησίου εστιάζει σε μία φιλάδελφο κοινωνία, αποδεσμευμένη από τοπικούς περιορισμούς.
Ο συνθετικός χαρακτήρας του παρεκκλησίου Καρούσου, αφορά τόσο τις θρησκευτικές όσο και τις πολιτιστικές αναφορές της κοινωνίας. Η μνημειακή τέχνη καθώς και τα ίδια τα μνημεία ως πολιτιστικά στοιχεία, βάλλονται από φυσικούς και ανθρώπινους παράγοντες, ξεκινώντας από παραποιήσεις και κακέκτυπα της τέχνης αυτής , μέχρι τις ολοκληρωτικές καταστροφές από βανδαλισμούς ή και φυσικά αίτια. Λαμβάνοντας υπόψη τα παραπάνω, ο μνημειακός χαρακτήρας του Παρεκκλησίου Καρούσου έγκειται σε αυτό το πολιτιστικό απόθεμα που παρουσιάζει στο εσωτερικό του, που ερμηνεύεται μέσα από την απουσία μουσειακών σταθερών. Η μεταμορφωτική του ιδιότητα, το ανάγει έτσι σε ένα δυναμικό πεδίο επαναδιαπραγμάτευσης της σχέσης του ανθρώπου με την εικόνα και την υπερβατικότητα.
Με αυτό τον τρόπο αποδίδεται και ο καλλιτεχνικός χαρακτήρας του παρεκκλησίου Καρούσου. Μια νέα προσέγγιση της μνημειακής τέχνης μέσα από εικαστικό έργο μίας νωπογραφίας που χρησιμοποιεί όμως την επαυξημένη πραγματικότητα για να δημιουργήσει την ίδια οργανική αντίδραση με αυτή του νωπού σοβά που χρησιμοποιούνταν στην νωπογραφία. Στην περίπτωση του παρεκκλησίου Καρούσου, το νωπό στρώμα του σοβά διαχέεται μέσα από το προβαλλόμενο έργο και το φως του, περικλείοντας τον άνθρωπο και πετυχαίνοντας μια απόλυτη εμφύσηση αυτού μέσω της εικονογραφικής πολυμεσικής ιστόρησης.

Πως μεταφέρεται μία λαμπρή παρελθοντική τέχνη όπως η Βυζαντινή, σε ένα τεχνολογικό περιβάλλον και ποιοι μπορεί να είναι οι κίνδυνοι παραποίησης της σε εικαστικό και θρησκευτικό επίπεδο;

Το έργο του παρεκκλησίου Καρούσου ολοκληρώθηκε μετά από μία μακροχρόνια μελέτη της Βυζαντινής μνημειακής τέχνης και της τέχνης των «νέων μέσων», τόσο σε πρακτικό όσο και σε θεωρητικό επίπεδο. Αυτή η μελέτη οδήγησε στην διατριβή με τον τίτλο «Θεωρία: Η αναστήλωση των εικόνων μέσω της τεχνοετικής διαδικασίας» που είναι διαθέσιμη από την αρχειοθήκη Καρούσου.
Η σύγκλυση στις κατηγορίες των μέσων της Βυζαντινής μνημειακής τέχνης και αυτής των αναδυόμενων τεχνολογιών είναι αξιοσημείωτη, τόσο στην εννοιολογική, όσο και στην πρακτική τους προσέγγιση. Είναι επίσης άξιο λόγου, το πόρισμα της διατριβής που αφορά την αποδέσμευση της σύγχρονης τέχνης από την Δυτικοευρωπαϊκή προσέγγιση της και την απελευθέρωση της χριστιανικής φιλοσοφίας από τον δυτικό ντετερμινισμό.
Αποδίδοντας λοιπόν την Βυζαντινή μνημειακή τέχνη μέσω των εννοιών και των πρακτικών των αναδυόμενων τεχνολογιών, δημιουργείται ένα, άνευ προηγουμένου, άψογο περιβάλλον για την άρτια εξέλιξη αυτής της λαμπρής τέχνης.
Πρέπει να σημειώσω εδώ ότι η τεχνολογία που χρησιμοποιείται ως μέσο για το έργο, είναι αυτή που του προσδίδει την καλύτερη έκφραση και απόδοση. Συνεπώς, δεν πρόκειται για μία εκμετάλλευση των απεριόριστων δυνατοτήτων της προς ένα ευφάνταστο αποτέλεσμα, αλλά αντίθετα για μία πολύ προσεκτική επιλογή που στόχος της είναι να ενδυναμώσει την υπάρχουσα τεχνολογία της Βυζαντινής τέχνης.
Για παράδειγμα, αντί για την χρήση ειδικών προβολέων, η προβολή της νωπογραφίας στο παρεκκλήσιο Καρούσου είναι κατοπτρική, μία μελέτη που βασίστηκε στις Απολλώνιες κωνικές τομές, τις οποίες χρησιμοποίησε αργότερα στο Βυζάντιο ο Ανθέμιος για την κατασκευή του Ναού της Αγίας Σοφίας.

Τι επιδιώκετε με το παρεκκλήσιο Καρούσου;

Η διατήρηση του μνημειακού έργου Καρούσου είναι μία από τις επιδιώξεις μας , αν ληφθεί υπόψη ότι οι ναοί που φιλοξενούν το έργο του διέπονται από διάφορους κινδύνους αλλοίωσης μέχρι και καταστροφής του. Ειδικά το έργο του Ναού του Αγίου Ανδρέα Πατρών παρουσιάζει σοβαρά προβλήματα διάβρωσης από την υγρασία.
Παρόλ’αυτά, και επειδή η τέχνη αυτή δεν μπορεί να θεωρηθεί, για κανένα λόγο, μουσειακή, άρα πεπερασμένη, η δουλειά μου, ως εικαστικού, είναι ή εξέλιξη της. Για να συμβεί αυτό όμως χρειάστηκε να εντρυφήσω στον πυρήνα της, εκεί που διατηρείται η ουσία, έτσι ώστε η μετατόπιση της στο νέο πλαίσιο να γίνει ολοκληρωμένη αλλά και επαυξημένη. Με αυτό τον τρόπο δημιουργείται μία καινούργια μορφή τέχνης, πρόσφορη για εξέλιξη.

Πιστεύετε πως το έργο σας θα έχει ανταπόκριση σε ευρύ κοινό;

Θεωρώ ότι καθώς διανύουμε μία εποχή σκληρής εικονομαχίας, η ουσιαστική συμβολή του παρεκκλησίου Καρούσου, τόσο με την διατήρηση του υπάρχοντος έργου, όσο και με την ανάδειξη του νέου, αφορά στην προσπάθεια της αναστήλωσης των εικόνων του καθενός από εμάς και της οικουμενικής κοινότητας ταυτόχρονα. Η δημιουργία νέων μορφών προβολής και προσβασιμότητας στην εικόνα, η αλληλεπίδραση μεταξύ του ανθρώπου με αυτήν αντί να είναι« κάτι »που έχει σταλεί από το ένα στο άλλο, η τέχνη που πλησιάζει την έννοια του τι συμβαίνει με το πρόσωπο που λαμβάνει την εικόνα θα δώσει μια νέα νοηματοδότηση στην θέαση και κατανόηση της τέχνης.

Δημοσκόπηση

Είναι έμφυτη η ανθρώπινη επιθετικότητα;

 

Ημερολόγιο Άρθρων

Δεκέμβριος 2017
Δε Τρ Τε Πε Πα Σα Κυ
27 28 29 30 1 2 3
4 5 6 7 8 9 10
11 12 13 14 15 16 17
18 19 20 21 22 23 24
25 26 27 28 29 30 31
Τετάρτη, 13 Δεκ. 2017 - 15:19:49
 

Newsletter

ΑρχικήΆρθραΣυνεντεύξειςΣυνέντευξη με την Εικαστικό, Διευθύντρια της Αρχειοθήκης Καρούσου, Κατερίνα Καρούσου Top of Page