Independent

Πρόγραμμα Εκδηλώσεων

ΑρχικήΆρθραΈνας «Πλούτος» μα τι «Πλούτος»

Ένας «Πλούτος» μα τι «Πλούτος»

DSCF2853-700του Αλέξη Γκλαβά. Έχουν περάσει περίπου 10 χρόνια, όταν, αγανακτισμένος από μία ακόμα «διδασκαλία» (έτσι τουλάχιστον ισχυρίζονταν οι πρώτοι διδάξαντες) του Αριστοφάνη, σε κείμενό μου σε τοπική εφημερίδα,

είχα ζητήσει να απαγορευτεί δια νόμου για μια δεκαετία τουλάχιστον κάθε Αριστοφανική παράσταση από οποιονδήποτε.

Είχαν πια φτάσει σε τέτοιο σημείο, τα πανομοιότυπα κλισέ, οι επιθεωρησιακές καταστάσεις, οι άνευ λόγου και ουσίας βωμολοχίες, οι παντός είδους ασύνδετες και ανόητες αναφορές στην τρέχουσα επικαιρότητα (έτσι για να «αποδείξουμε» και το Αριστοφανικόν επίκαιρον), οι περιφερόμενοι φαλλοί και κάθε είδους μπαλαφάρα. Φυσικά και δεν εισακούστηκα. Με αποτέλεσμα να θεωρούμε «Αριστοφανική» κάθε περιοδεία διαφημισμένου τηλεαστέρα «από χωρίου εις χωρίον» διδάσκοντος Αριστοφάνη και εξαργυρώνοντος την αναγνωρισιμότητα και την δημοφιλία του. Και, φυσικά, ο Αριστοφάνης Α Π Ω Ν. Αναρωτιέμαι αν είχε ποτέ παρουσιαστεί, πάντως προσωπικά είχα να τον συναντήσω από τους «Τζίτζικες» του Γιάννη Γεωργακάκη το μακρινό 1999.

Τον ξαναβρήκα προχθές...

Εκεί, πάνω στην σκηνή του «Απόλλωνα», με το ματάκι παιχνιδιάρικο, χαμογελώντας πονηρούτσικα στον Λιθουανό «γιό» του, Τσέζαρις Γκραουζίνις. Που έστησε έναν Αριστοφάνη απαλλαγμένο απ' όλα τα βαρίδια που οι (εξ αίματος) «απόγονοί» του τού έχουν κατά καιρούς κρεμάσει, απ' όλα τα gangs και τα λογής–λογής «ευρήματα» για εκμαίευση του γέλωτος των (τηλε)θεατών. Με μια φρέσκια ματιά, χωρίς το «άχθος» των απογόνων του παππού Αριστοφάνη να «αποδείξουν» ότι είναι άξιοι απόγονοί του, φορτωμένον αντίθετα με μια στιβαρή θεωρητική κατάρτιση, όλων των μελετητών του Αριστοφάνη. Έτσι τολμά να στήσει ένα λαϊκό πανηγύρι επί σκηνής, υπακούωντας στου «παππού» τα λόγια, όπως τα εκστομίζει προ(σ)καλώντας τον χορό, ο ουσιαστικός πρωταγωνιστής της κωμωδίας, (σημαντικότερο πρόσωπο τον αποκαλεί ο K.J. Dover), ο δούλος Καρίων.
Καρίων: Να έτσι µου έρχεται να φωνάξω,
τον Κύκλωπα να µιµηθώ,
και να σας κουβαλήσω σαν κοπάδι,
χοροπηδώντας.
Μα ελάτε µικρά µου,
φωνάζετε συχνά,
βελάζετε σκοπούς σαν πρόβατα
και σαν τράγοι βρωµισµένοι.


DSCF2851-700Δεν θα πρέπει να ξεχνάμε ότι ο «Πλούτος» είναι μια «παράξενη» κωμωδία. Ο Αλέξης Σολωμός στο έργο του «Ο ζωντανός Αριστοφάνης» δηλώνει ότι: «ανήκει σε άλλη κατηγορία θεάτρου και ως ύφος και ήθος ποιητικό (δεν έχει χορικά) ήταν κείμενο ή νόθο ή παρακµιακό του κουρασµένου ή απογοητευµένου σατιρικού». Και ήταν η μόνη κωμωδία του Αριστοφάνη που ΑΡΝΗΘΗΚΕ να ανεβάσει.

Γραμμένη το 388 π.Χ., όταν έχουν έρθει οι τριάκοντα τύραννοι στην Αθήνα και το «ονομαστί κωμωδείν», δηλαδή το προσωπικό σκώμμα, έχει σχεδόν εξαφανιστεί, δίνει –περισσότερο από κάθε άλλη κωμωδία- το «δικαίωμα» της επέμβασης.

Είναι επίσης γεγονός ότι, για τα «κακοπαθήματά» του ο Αριστοφάνης, φταίει και ο ίδιος. Ο Αριστοφάνης είναι ένας διασκεδαστής της αρχαιότητας. Είναι αυτός που δίνει ουσιαστικά το δικαίωμα στον μεταφραστή του ή τον σκηνοθέτη μιας παράστασης να κλείνουν και λίγο το μάτι στον θεατή. Είτε χρησιμοποιώντας λογοπαίγνια είτε επικαιρικές αναφορές κρυμμένες ή απροκάλυπτα ειπωμένες. Χαράζοντας ο καθ' ένας τις δικές του «κόκκινες γραμμές», με αποτέλεσμα την μεταχείρισή του σαν «επιθεωρησιακό» είδος.

Παρ' όλ' αυτά, ο Γκραουζίνις αποφεύγει την παγίδα της απόλυτης «επικαιροποίησης» της κωμωδίας, των αναφορών σε καταστάσεις και κυρίως πρόσωπα του σήμερα, πράγμα ιδιαίτερα εύκολο και «πιασάρικο» και όχι μόνον στις μέρες μας. Θυμηθείτε μόνον τι είχε «τραβήξει» ο Αριστοφάνης την εποχή του Χρηματιστηρίου.

Το ίδιο έξυπνη είναι η αντιμετώπιση της ανυπαρξίας χορού. Στον «Πλούτο» ΔΕΝ υπάρχει χορός, πράγμα που δίνει το «δικαίωμα»(;) μιας μικρής αυθαιρεσίας από πλευράς μεταφραστών, αλλά και σκηνοθετών. Βρήκα εξαιρετικά ενδιαφέρουσα την πρόταση του Γκραουζίνις για την χρήση στην θέση του (μη) χορού μιας λαϊκής ορχήστρας, αποτελούμενης από το σύνολο των ηθοποιών. Πως αλλιώς (αν όχι λαϊκά), θα μπορούσε άλλωστε να εκφραστεί ένας χορός αγροτών και μεροκαματιάρηδων της Αττικής;

Θα ήθελα να κλείσω την αναφορά μου με μια ματιά στην σκηνή της εμφάνισης της Πενίας. Μια σκηνή ιδιαίτερη και τονισμένη απ' όλους τους σκηνοθέτες. Αντιγράφω τον Κώστα Γεωργουσόπουλο: «Στα αρχαία ελληνικά άλλο πράγµα ήταν η πενία κι άλλο η φτώχεια, αφήστε πως ανάµεσα στις δύο αυτές έννοιες μπορεί κανείς να διακρίνει ένα ευρύ φάσµα υποδιαίρεσης της στέρησης: ανέχεια, ένδεια. Η πενία, ουσιαστικό του «πένοµαι» που σήµαινε κατ' αρχάς κοπιάζω, µοχθώ, αφού στη ρίζα του υπάρχει η λέξη πόνος που σήµαινε µόχθος, κόπωση, κούραση. (Κατάλοιπα σήµερα τα: γεωπόνος, δασοπονία και πονηρός!)».

Δεν ξέρω αν ο Γκραουζίνις είχε υπ' όψιν του αυτή την αναφορά. Είτε όμως είχε, είτε όχι, αυτή ακριβώς την Πενία έστησε στη σκηνή. Όχι την Πενία «μέγαιρα», την Πενία «εκδικητή», αλλά την Πενία αρωγό, την Πενία η οποία «τέχνας κατεργάζεται», την Πενία δημιουργό, την Πενία συνοδοιπόρο, την Πενία γιάτρισσα, την Πενία εφευρέτρια.

Δημοσκόπηση

Πρέπει να επιτραπούν τα ιδιωτικά Πανεπιστήμια;

 

Ημερολόγιο Άρθρων

Σεπτέμβριος 2017
Δε Τρ Τε Πε Πα Σα Κυ
28 29 30 31 1 2 3
4 5 6 7 8 9 10
11 12 13 14 15 16 17
18 19 20 21 22 23 24
25 26 27 28 29 30 1
Κυριάκη, 24 Σεπ. 2017 - 05:37:39
 

Newsletter

ΑρχικήΆρθραΈνας «Πλούτος» μα τι «Πλούτος» Top of Page