Independent

Πρόγραμμα Εκδηλώσεων

Hannah Arendt, 2013

AddThis Social Bookmark Button

Hannah Arendt-wallpaper-900του Νικόλα Μιτζάλη. Σενάριο-Σκηνοθεσία: Margarethe von Trotta, Ηθοποιοί: Barbara Sukowa, Janet McTeer, Klaus Pohl, Nicholas Woodeson, Axel Milberg, Μουσική: Andre Mergenthaler, Διάρκεια: 113'

Αν και η αρχική πρόθεση της σκηνοθέτιδας ήταν μια ευρύτερη ιχνηλάτηση της ζωής της γερμανοεβραίας Arendt, αποφάσισε τελικά, σε συνδυασμό με το υλικό που είχε συγκεντρώσει, να περιοριστεί στην διαβόητη υπόθεση Eichmann ενσωματώνοντας σε αυτή διάφορα περιστατικά της καθημερινότητα της πολιτικής φιλοσόφου, σκιαγραφώντας λιτά αλλά περιεκτικά -και μάλλον διδακτικά- την χειραφετημένη φιγούρα της σημαντικής αυτής διανοήτριας του 20ού αιώνα.

Ο Adolf Eichmann, Ναζί σε θέση ευθύνης ως προς την μεταφορά των Εβραίων στο Άουσβιτς, απαγάγεται από ισραηλινούς πράκτορες στις 11 Μαΐου του 1960 στην Αργεντινή όπου είχε καταφύγει και μεταφέρεται στο Ισραήλ προκειμένου να οδηγηθεί σε δίκη που ξεκινά στις 19 Απριλίου του 1961 στην Ιερουσαλήμ για εγκλήματα κατά του εβραϊκού λαού, και της ανθρωπότητας.

Hannah Arendt-full-900Η Hannah Arendt αποφασίζει εθελοντικά να καλύψει τη δίκη για λογαριασμό της εφημερίδας «The New Yorker», όπου και δημοσιεύονται σε συνέχειες τα κείμενα της τα οποία θα αποτελέσουν το υλικό για ένα από τα πιο «αιρετικά» βιβλία του προηγούμενα αιώνα.
Απώτερος σκοπός της φιλοσόφου ήταν να εξετάσει, εκ του σύνεγγυς, τη μορφή εκείνου που, κατά τη γνώμη της, ενσάρκωνε το απόλυτο κακό.

Εκεί και κατά την διάρκεια τη δίκης θα τη αποκαλυφθεί η φιγούρα ενός συνηθισμένου, μέτριου και μάλλον φαιδρού γραφειοκράτη. Ο Eichmann δεν εμφανίζεται, όπως εκείνη περίμενε, ως το απόλυτο Κακό, υπερασπιζόμενος ηρωικά τις επιλογές του και την ιδεολογία του αλλά επικαλείται το ότι απλά εκτελούσε εντολές. Η Arendt καταγράφει όλη την δίκη και στη συνέχεια μελετάει τα πρακτικά. Τα προβλήματα υγείας του συντρόφου της και η διακριτική πίεση του εκδότη της εφημερίδας την πιέζουν για τα υποσχόμενα άρθρα παρόλαυτά το αποτέλεσμα θα είναι εντυπωσιακό.

Θα διατυπωθεί για πρώτη φορά ο όρος της «κοινοτοπίας του κακού», δηλαδή μιας κανονικότητας πέραν του μίσους ή κάποιου ιδιαίτερου φονταμενταλισμού που βασίζεται στην νομιμοφροσύνη μιας τυφλής υπακοής στον Νόμο που ενσάρκωνε κατά περίπτωση ο Χίτλερ.

Hannah Arendt-900Ο Eichmann, διατυπώνει η Arendt, είχε αποποιηθεί την ανθρώπινη υπόσταση της κρίσης και της συνείδησης στα πλαίσια ενός απανθρωπισμού που υπαγόρευε η ιδεολογική πειθήνια εκτέλεσης εντολών. Τηρώντας τον Νόμο ο Eichmann γίνεται ο ίδιος Νόμος, βρίσκει υπόσταση αποκλειστικά και μόνο διαμέσου της διαδικασίας εφαρμογής. Όλα τα άλλα δεν έχουν γι αυτόν καμία σημασία. Η Arendt αποδαιμονοποιεί έτσι τη φύση του Κακού, υποστηρίζοντας ότι δεν εμπεριέχει μεγαλοσύνη (μόνο οι πράξεις του Καλού έχουν) αλλά απλά κενή υπακοή. Άρα το πλαίσιο μπορεί να διαμορφώσει ως κακό τον οποιονδήποτε, υπό προϋποθέσεις. Η κοινοτοπία του Κακού όμως δεν σημαίνει ότι το τελευταίο είναι ασήμαντο ή ακίνδυνο. Είναι οπωσδήποτε ακραίο, διεστραμμένο και κυρίως ανελεύθερο.

Η θέση αυτή, όπως και η κριτική της σχετικά με τη στάση των Εβραϊκών Συμβουλίων, θα ξεσηκώσουν μια αναμενόμενη θύελλα αντιδράσεων από την εβραϊκή διανόηση και όχι μόνο. Ο Hans Jonas (Ulrich Noethen), θα της ασκήσει έντονη κριτική ενώ η φιλόσοφος θα δεχθεί δριμείες επικρίσεις, απειλές από την ίδια την Μοσάντ, θα χάσει καλούς της φίλους (Γκέρσομ Σόλεμ) και θα εγκαλεστεί από το πανεπιστήμιο στο οποίο δίδασκε να παραδώσει την έδρα. Εκείνη δεν απαντά παρά μετά από καιρό υποστηρίζοντας με ζέση τις απόψεις της και αποκτώντας την ισχυρή στήριξη των φοιτητών της αλλά και της καλής της φίλης Mary McCarthy.

Η Barbara Sukowa ως Arendt αποδίδει εξαιρετικά τις εσωτερικές ψυχολογικές καταστάσεις που η πρωταγωνίστρια αντιμετωπίζει, κυριαρχώντας σε ένα δύσκολο φιλμ που αποκλίνει από τα σταθερότυπα που έχουν κυριαρχήσει.

Οπωσδήποτε θα συνιστούσα μετά ή πριν το φιλμ την ανάγνωση του: Χάννα Άρεντ, 2009, Ο Άιχμαν στην Ιερουσαλήμ, Μια έκθεση για την κοινοτοπία του κακού, μτφρ.: Βασίλης Τομανάς, Νησίδες

Σχετικά με τον Αρθρογράφο

Νικόλας Μιτζάλης

Νικόλας Μιτζάλης

Ο Νικόλας Μιτζάλης είναι αρχιτέκτονας μηχανικός και διδάκτορας αρχιτεκτονικής του Ε.Μ.Π. Έχει κατα καιρούς υπάρξει διδάσκοντας σε πανεπιστήμια και ΤΕΙ και αρθρογραφεί τακτικά σε διάφορα έντυπα. Διατηρεί την μόνιμη στήλη "Επιλεγόμενα" στο διαδικτυακό περιοδικό www.greekarchitects.gr και έχει συγγράψει τρια βιβλία. Από τις πατρινές εκδόσεις Το Δόντι ...

Περισσότερα Άρθρα από τον ίδιο Αρθρογράφο

Προσθήκη νέου σχολίου


Κωδικός ασφαλείας
Ανανέωση

Δημοσκόπηση

Ποιες δράσεις ακτιβισμού θα κάνατε;

 
Σάββατο, 22 Ιουλ. 2017 - 18:46:11
 

Newsletter

ΑρχικήΚινηματογράφοςHannah Arendt, 2013 Top of Page