Independent

Πρόγραμμα Εκδηλώσεων

ΑρχικήΚινηματογράφοςΒιβλίο ή σινεμά;

Βιβλίο ή σινεμά;

AddThis Social Bookmark Button

vivlio-i-sinemaτου Γιώργου Παυλίδη.  Δύο ποντικοί έχουν τρυπώσει σε ένα βιντεοκλαμπ και μασουλούν ταινίες.
Ο ένας ποντικός ρωτάει τον άλλο: "τι τρως εκεί;"
"Τον κώδικα ΝταΒιντσι", απαντά.
"Καλή;", ξαναρωτά.
"Το βιβλίο ήταν καλύτερο".

  Νά σου ξανά μπροστά μας το...προαιώνιο ερώτημα: ταινία ή βιβλίο; Σινεμά ή Λογοτεχνία; Έχουμε συχνά την τάση να συγκρίνουμε το λογοτεχνικό έργο με την κινηματογραφική του διασκευή. Το αποτέλεσμα πάντοτε, σχεδόν, είναι μια μικρή ήττα για το σινεμά.

  Τί μπορεί να φταίει γι'αυτό; Ο πρώτος λόγος θα έλεγα πως είναι το γεγονός ότι αρκετοί δημιουργοί (παραγωγοί) του κινηματογράφου, ελλείψει έμπνευσης και δέσμιοι ανάγκης (οικονομικής) καταφεύγουν κατά συρροήν στην εκμετάλλευση του βιβλίου. Ο απώτερος λόγος είναι μαλλον εμφανής: Η πρότερη γνώση, το οικοδομημένο κοινό. Στομάχια έτοιμα, που δρουν από περιέργεια παρά από ενδιαφέρον κινηματογραφικό. Πόσοι, για παράδειγμα, λέτε να πήγαν στον "Κώδικα ΝταΒιντσι" απο κινηματογραφικό ενδιαφερον, από αγάπη για την τεχνη του κινηματογραφου και πόσοι πήγαν γιατι είχαν ήδη διαβάσει το βιβλίο (η πρώτερη γνώση που λέγαμε) και ήθελαν να δουν την ταινια για να καταφύγουν στη συνέχεια στις αναποφευκτες και τόσο ερεθιστικες συγκρίσεις; "Το βιβλίο ήταν καλύτερο", "Ο Τομ Χανκς ήταν υποτονικός", "Είχα φανταστεί τον πρωταγωνιστή πιό ψηλό" κλπ.

  Η Δίκη (κάφκα), Πόλεμος και Ειρήνη (Τολστόι) Περηφάνια και Προκατάληψη (Τζέιν Όστιν), Μεγάλες προσδοκίες (Ντίκενς), Οι άθλιοι (του Βικτορ Ουγκώ), Δόκτωρ Ζιβαγκο (Πάστερνακ), Lolita (Ναμπόκωφ), Το σπίτι των πνευμάτων, Το κορίτσι με το μαργαριταρένιο σκουλαρίκι, η τριλογία του άρχοντα των δαχτυλιδιών, Ο Χάρρυ Ποτερ, τα βιβλία του Stephen King (Μιζερι, Πρασινo μίλι, Τελευταία έξοδος: Ρίτα Χέιγουορθ, Η λάμψη, και πολλα άλλα), τα αστυνομικά μυθιστορήματα της Αγκάθα Κρίστι, Το όνομα του ρόδου, 1984, το Αρωμα και ο κατάλογος δεν έχει τέλος. Ελάχιστες (συγκριτικά μιλώντας) κινηματογραφικές παραγωγές βασισμένες σε βιβλία διατηρούν την απαραίτητη καλλιτεχνική ακεραιότητα – και παρακάτω θα επιστρέψω στο τι εννοώ μ' αυτήν.

  Όταν βλέπουμε μια ταινία και έχουμε διαβάσει ήδη το βιβλίο, είναι αναπόφευκτο να κάνουμε τη σύγκριση μεταξύ του τρόπου με τον οποίο εμείς – ως αναγνώστες- οπτικοποιήσαμε με τη φαντασία μας τις εικόνες και τα νοήματα του βιβλίου όταν το διαβάζαμε, και του τρόπου που ο σκηνοθέτης έκανε το ίδιο πράγμα, δηλαδή μορφοποίησε και εμφάνισε με κινηματογραφικό τρόπο ένα λογοτεχνικό έργο. Όμως ο τρόπος του βιβλίου είναι ο λόγος, ενώ ο τρόπος του σινεμά είναι όχι μόνο ο λόγος (αφού ασφαλώς υπάρχουν διάλογοι, μονόλογοι, αφήγηση σε τρίτο ή πρώτο πρόσωπο), αλλά επίσης η εικόνα, η κίνηση, τα χρώματα, η φωτογραφία, η μουσική, το φως, το σκοτάδι και οι σιωπές. Και συχνά το ξεχνάμε αυτό. Έτσι, αυτό που συνήθως κάνουμε –και αυτός είναι ο δεύτερος λόγος- είναι να επικεντρώνουμε την προσοχή μας στην πλοκή και να συγκρίνουμε τους χαρακτήρες και τη δράση της ιστορίας του βιβλίου με εκείνη της ταινίας. Συχνά η ταινία μοιάζει να χάνει σε αίσθηση και δυναμική, αφήνει απ έξω ολόκληρα κομμάτια του βιβλίου, είτε επειδή το βιβλίο είναι πολύ μεγάλο, είτε επειδή κάποια μέρη του είναι αδύνατο να μεταφερθούν οπτικά στη οθόνη.

  Περισσότερο διαβάζουμε τις ταινίες, παρά τις βλέπουμε ως σινεμά. Έχουμε εκπαιδευτεί περισσότερο ως αναγνώστες, παρά ως θεατές. Και αυτό είναι ήδη άδικο για μια τόσο ιδιαίτερη τέχνη όπως ο κινηματογράφος. Κι όμως. Θα αρκούσε μια ανάλογης σοβαρότητας μεθοδολογική, συστηματοποιημένη μελέτη για να δει κανείς πως ένα πλάνο, ναι, είναι τελικά μερικές χιλιάδες λέξεις στο μυαλό του (εκπαιδευμένου) θεατή. Και μια ταινία έχει εκατοντάδες τέτοια πλάνα. (Εδώ έγκειται και η ακεραιότητα που ανέφερα προηγουμένως) Αρκεί, λοιπόν, να «διαβάσεις» μία ταινία με την ίδια επιμέλεια.

(Γι' αυτό και κάθε σινεφίλ βλέπει και ξαναβλέπει ένα έργο. Δεν είναι μόνο λόξα. Είναι και αστείρευτη πηγή κατανόησης. Και απόλαυσης, φυσικά.)

Σχετικά με τον Αρθρογράφο

Γιώργος Παυλίδης

Γιώργος Παυλίδης

O Γιώργος Παυλίδης γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη. Σπούδασε πρώτα μηχανολογία, έπειτα ακολούθησαν σπουδές Φιλοσοφίας και Παιδαγωγικής και μεταπτυχιακό στην Φιλοσοφία και την Αισθητική του Κινηματογράφου. Τέλος, έκανε ένα πέρασμα από την κινηματογραφική σχολή του Lodz, στην Πολωνία, όπου παρακολούθησε εργαστήρια σκηνοθεσίας, φωτογραφίας και animation. Έχ...

Περισσότερα Άρθρα από τον ίδιο Αρθρογράφο

Προσθήκη νέου σχολίου


Κωδικός ασφαλείας
Ανανέωση

Δημοσκόπηση

Με ποιον τρόπο ανταλλάσετε ευχές τις εορτές;

 

Ημερολόγιο Άρθρων

Μάρτιος 2017
Δε Τρ Τε Πε Πα Σα Κυ
27 28 1 2 3 4 5
6 7 8 9 10 11 12
13 14 15 16 17 18 19
20 21 22 23 24 25 26
27 28 29 30 31 1 2
Παρασκευή, 24 Μαρ. 2017 - 17:54:43
 

Newsletter

ΑρχικήΚινηματογράφοςΒιβλίο ή σινεμά; Top of Page