Independent

Πρόγραμμα Εκδηλώσεων

ΑρχικήΚινηματογράφοςΟ ήχος στον κινηματογράφο

Ο ήχος στον κινηματογράφο

5-Lost Highwayτου Γιώργου Παυλίδη. Όπως το χρώμα ή το ασπρόμαυρο, η εστίαση και το κάδρο ¬– τα οποία παρουσιάστηκαν μέχρι τώρα - έτσι και ο ήχος είναι καθοριστικό στοιχείο της κινηματογραφικής σκέψης. Το σινεμά σκέφτεται, αισθάνεται, και εκφράζεται όχι μόνο οπτικά (με εικόνες), αλλά και ηχητικά.

Και όταν λέμε ήχο εννοούμε, 1) τους φυσικούς ήχους, 2) τις ομιλίες - φωνές, 3) την μουσική. Ο ήχος μπορεί να είναι ένα συμπληρωματικό στοιχείο της δράσης ή της πλοκής, όπως για παράδειγμα η στιγμή που ακούγεται μια ξαφνική και οξεία νότα από τα βιολιά σε ένα θρίλερ, καθώς ο ήρωας ανοίγει την πόρτα, ή όταν κάποιος εμφανίζεται από το πουθενά και η ταινία σκοπεύει εμφανώς στο να μας τρομάξει και να μας κάνει να πεταχτούμε από τη θέση μας με ένα αναπάντεχο κρότο.

Αξίζει να αναφέρουμε ότι στα πρώτα χρόνια του ομιλούντος κινηματογράφου, υπήρχε η απαίτηση για φυσικούς ήχους μόνο. Λέγοντας φυσικούς ήχους, εννοούμε ήχους που συνδέονται οπτικά με την πηγή τους. Για παράδειγμα, η μουσική έπρεπε να προέρχεται από ένα ραδιόφωνο που ήταν ορατό μέσα στην εικόνα. Η φωνή ενός ηθοποιού που μιλά, πρέπει να συνδέεται με την παρουσία του ηθοποιού μπροστά μας.

Σήμερα κάτι τέτοιο δεν αποτελεί πλέον απαίτηση. Όλοι οι "εκτός κάδρου ήχοι" μπορεί να μην προστίθενται στην εικόνα σαν στολίδια, αλλά σαν τη ζάχαρη στο νερό: διαλύονται μέσα τους αλλάζοντας την ίδια την σύνθεση των εικόνων. Οι ηχητικές εικόνες είναι άλλες εικόνες, δεν είναι απλώς εικόνες στις οποίες έχουμε προσθέσει ήχο.

                                                  1-Blackmail

- Στο Blackmail (1929) του Χίτσκοκ, η προσοχή της κοπέλας που κρυφακούει την συζήτηση των γειτόνων της επικεντρώνεται σε μια μόνο λέξη: knife. Και ο ήχος θολώνει όλες τις άλλες λέξεις, αφήνοντας να ακουστεί με οξύτητα μόνο η λέξη "μαχαίρι", κάθε φορά που επαναλαμβάνεται. Με αυτό τον τρόπο η επιλεκτική καθαρότητα του ήχου μας δείχνει την επιλεκτική προσοχή της ηρωίδας.

                                                   2-Damage

- Στην ταινία Damage (1992), του Louis Malle, η ρομαντική διάθεση του άντρα απέναντι στην νεαρή γυναίκα ανακοινώνεται σε εμάς ηχητικά, πνίγοντας τις ομιλίες των ανθρώπων γύρω του με μουσική (η μουσική καλύπτει τις λέξεις). Η μουσική δημιουργεί έτσι μια μάσκα που σκεπάζει τις ομιλίες και η κινηματογραφική σκέψη εστιάζει με ηχητικό τρόπο σε αυτό που ενδιαφέρει τον ήρωα εκείνη τη στιγμή.

                                                    3-lampsi

- Στην Λάμψη (1980) του Κιούμπρικ, η μουσική του Bela Bartok "Music for Strings, Percussion and Selesta", οδηγεί και ελέγχει το μοντάζ σε τεράστιο βαθμό (o ρυθμός του μοντάζ του Κιούμπρικ ακολουθεί τον ρυθμό της μουσικής). Έτσι, η μουσική δεν είναι απλώς συνοδευτική, ένα μουσικό χαλί που ακούγεται στο βάθος, αλλά αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της ατμόσφαιρας της ταινίας.

                                                  4-Little Odessa

- Στην ταινία Little Odessa (1994), του James Gray, η μουσική του Arvo Part "Fratres" και "Tabula Rasa" εμποτίζει αργά και σε βάθος την ταινία με μια αίσθηση βάρους και σκοτεινιάς σε απόλυτη συναισθηματική συνάφεια με την τραυματική οικογένεια και το οργανωμένη έγκλημα που συναντάμε στην ταινία.

                                                5-Lost Highway

- Στο Lost Highway (1997), του David Lynch, ο κινηματογράφος σκέφτεται τον ήχο από μέσα προς τα έξω. Η ταινία ξεκινά με μια παράξενη σιωπή που απλώνεται με μη-φυσικό τρόπο σε ό,τι βλέπουμε. Οι μόνοι ήχοι που ακούμε είναι ο χτύπος της καρδιάς και ο ήχος των βημάτων -όπως ακούγονται μέσα στο σώμα μας, από μέσα προς τα έξω. Η εισαγωγή της ταινίας δημιουργεί ένα ηχητικό κενό το οποίο αισθανόμαστε με «εκκωφαντικό» τρόπο (η σιωπή είναι το σκοτάδι του ήχου). Στην Χαμένη Λεωφόρο ο ήχος αναδύεται από το σκοτάδι.

- Στις ταινίες του Μίκαελ Χάνεκε, η μουσική κατά κανόνα απουσιάζει. Δεν υπάρχει ούτε «ωραιοποίηση» μέσω της μουσικής, ούτε «γέμισμα» των παύσεων με μουσική, ούτε μουσικό χαλί. Έτσι εστιάζουμε αποκλειστικά στις σιωπές, τις ομιλίες και τους φυσικούς ήχους και η ταινία αποκτά μια οξύτατη αίσθηση ρεαλιστικότητας που φτάνει στο σημείο να γίνεται ενοχλητική (δεδομένου του ότι το βασικό θέμα στον Χανεκε είναι η βία, άρα και ο πραγματικός ήχος της βίας, και όχι η ωραιοποιημένη βία).

                                          6-n my skin

- Στην ταινία Ιn my skin (2002), της Marina de Van (που είναι και η πρωταγωνίστρια της ταινίας), όταν η ηρωίδα εξερευνά τις ανοικτές πληγές της, μπήγει τα δάχτυλά της μέσα τους, τραβάει το σκισμένο δέρμα, αγγίζει και γεύεται το αίμα, ο ήχος είναι τόσο οξύς σαν να καταγράφεται μέσα στο ίδιο το σώμα της. Όχι μόνο βλέπουμε τις κινήσεις τις και τις πληγές της, αλλά τις ακούμε κιόλας (καθώς τα δάχτυλα αγγίζουν το δέρμα) με μια ένταση ασυνήθιστη. Έτσι ο ήχος αποκτά απτικότητα, γίνεται απτός, σχεδόν υλικός, τον αγγίζουμε, η ακοή μας διεγείρεται από τους ήχους της ταινίας και διεγείρει με την σειρά της την αίσθηση της αφής (αυτή είναι η λεγόμενη συναισθησία, η νευρολογική ανάμιξη των αισθήσεων).

                                          7-ximerino fos

- Τέλος, στην ταινία Χειμερινό Φως (1962), του Ingmar Bergman, υπάρχει μια καθοριστική σκηνή στην οποία ο πάστορας Τόμας συνειδητοποιεί την απουσία του Θεού («Θεέ μου, γιατί με εγκατέλειψες;», τον ακούμε να μονολογεί). Στην σκηνή αυτή πρώτα ακούμε τον οξύ, μεταλλικό, επίμονο ήχο του επιτοίχιου ρολογιού, όσο ακόμα ο πάστορας αγωνιά και ζητά από τον Θεό κάποιο σημάδι ύπαρξής του, και στο δεύτερο μισό της σκηνής (για 2 συγκλονιστικά λεπτά), ο ήχος σταματά απότομα, η σιωπή επικρατεί στον χώρο – ο χρόνος έχει σταματήσει – το φώς αλλάζει απότομα την έντασή του και η μεταστροφή του ήρωα δείχνεται αποκλειστικά με οπτικό-ακουστικά μέσα (την σιωπή και το φως).

Την επόμενη φορά: Η ταχύτητα στον κινηματογράφο.

Σχετικά με τον Αρθρογράφο

Γιώργος Παυλίδης

Γιώργος Παυλίδης

O Γιώργος Παυλίδης γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη. Σπούδασε πρώτα μηχανολογία, έπειτα ακολούθησαν σπουδές Φιλοσοφίας και Παιδαγωγικής και μεταπτυχιακό στην Φιλοσοφία και την Αισθητική του Κινηματογράφου. Τέλος, έκανε ένα πέρασμα από την κινηματογραφική σχολή του Lodz, στην Πολωνία, όπου παρακολούθησε εργαστήρια σκηνοθεσίας, φωτογραφίας και animation. Έχ...

Περισσότερα Άρθρα από τον ίδιο Αρθρογράφο

Προσθήκη νέου σχολίου


Κωδικός ασφαλείας
Ανανέωση

Δημοσκόπηση

Είναι έμφυτη η ανθρώπινη επιθετικότητα;

 

Ημερολόγιο Άρθρων

Νοέμβριος 2017
Δε Τρ Τε Πε Πα Σα Κυ
30 31 1 2 3 4 5
6 7 8 9 10 11 12
13 14 15 16 17 18 19
20 21 22 23 24 25 26
27 28 29 30 1 2 3
Σάββατο, 18 Νοεμ. 2017 - 02:54:54
 

Newsletter

ΑρχικήΚινηματογράφοςΟ ήχος στον κινηματογράφο Top of Page