Independent

Πρόγραμμα Εκδηλώσεων

ΑρχικήΚινηματογράφοςΥφήλιος γλώσσα

Υφήλιος γλώσσα

godard-800του Γιώργου Παυλίδη.
 Το σινεμά εκτός από «διασκέδαση» και «τέχνη» είναι επίσης ένα κοινωνικό φαινόμενο που μετατράπηκε στον πιο άμεσο και δημοφιλή τρόπο αφήγησης μιας ιστορίας. Σε συνδυασμό με την ανάπτυξη πολλών άλλων τεχνολογικών επιτευγμάτων, μετέτρεψε την εικόνα σε υφήλιο γλώσσα.

Όμως ο λόγος εδώ γίνεται περί κινηματογραφικής γλώσσας. Η πρώτη παρεξήγηση που πρέπει λυθεί (αν υπάρχει ακόμα) είναι ότι η κινηματογραφική γλώσσα δεν είναι "φακοί", "φίλτρα", "πανοραμίκ", "μεσαία πλάνα", "ρακόρ" και "πλονζέ". Αυτή είναι η τεχνική γλώσσα του κινηματογράφου, απαραίτητη για να συνεννοούνται μεταξύ τους οι τεχνικοί, οι σκηνοθέτες, οι φωτογράφοι.

Το επόμενο βήμα είναι πιο σοβαρό. Η επικρατούσα μεταφορά θέλει την κινηματογραφική γλώσσα να αντιστοιχεί στην γραπτή γλώσσα. Και έτσι μιλάμε για το αλφάβητο, το συντακτικό, τη γραμματική της κινηματογραφικής γλώσσας. Ένα λοξό κάδρο σημαίνει την ψυχολογική ανισορροπία, την πνευματική αστάθεια κλπ. Ένα πλάνο από χαμηλή γωνία λήψης σημαίνει ανωτερότητα, θρίαμβο ή κάτι αλαζονικό. Το κόκκινο χρώμα σημαίνει πάθος, σκηνές σε ασπρόμαυρο σημαίνουν το παρελθόν (το έγχρωμο είναι το παρόν) κ.ο.κ.

Το προβληματικό στοιχείο με αυτή τη μεταφορά που θέλει την κινηματογραφική γλώσσα να λειτουργεί όπως η γραπτή, είναι ότι παραπέμπει στην καθημερινή γλώσσα και χρήση των λέξεων, ενώ θα έπρεπε να αφορά περισσότερο την ποιητική χρήση. Οι λέξεις μέσα στην ποίηση δεν έχουν μια σταθερή σημασία (όπως συμβαίνει στην καθημερινή αναφορική χρήση της γλώσσας) που εξαντλείται στα όρια μιας γλωσσολογικής ή σημασιολογικής ανάλυσης. Και στο σινεμά τα πράγματα έχουν κάπως έτσι: οι κινηματογραφικές εικόνες είναι οπτικοακουστικές μορφές σε κίνηση και μέσα από την ταυτόχρονη εμφάνιση ήχου, λόγου, εικόνας, χρώματος, φωτός κλπ. εμφανίζουν ένα πλέγμα σημαινόμενων ποιοτήτων που η σημασία του διαφοροποιείται με μέτρο τη συμμετρία, το ρυθμό, τη διάρκεια και το ύφος της κίνησης που κατακτούν κάθε φορά μέσα από την κινηματογραφική σύνθεση.

Το σινεμά βρίσκεται πιο κοντά στην ποιητική γραφή - που επιχειρεί μια εξέγερση των στοιχείων ενός συνόλου εναντίον του (εν προκειμένω, την εξέγερση των λέξεων) και την επανενσωμάτωσή τους σε ένα καινούργιο στη σύλληψή του σύνολο - παρά στην τάξη και την οργάνωση της καθημερινής γλώσσας που επιδιώκει κατά κύριο λόγο τη συνεννόηση, τη μεταφορά πληροφορίας, την ανακοίνωση, την επικοινωνία, κινούμενη πάνω σε ένα (λίγο πολύ) κοινώς αποδεκτό πλαίσιο σημείων και σημαινόντων.

Το γεγονός ότι η πλειοψηφία των ταινιών μοιάζουν τόσο πολύ μεταξύ τους, θυμίζουν η μία την άλλη, ακολουθούν μια δοκιμασμένη συνταγή, οδηγεί στην εντύπωση ότι η κινηματογραφική γραφή είναι απλώς ένα αναγνωρίσιμο και κατανοητό σύνολο λέξεων/σημείων/εικόνων και λειτουργεί όπως κάθε άλλη γλώσσα. Με αυτό τον τρόπο όμως καταλήγουμε να βλέπουμε και να αναλύουμε την ταινία σαν να διαβάζουμε μια επιφάνεια πληροφοριών.

Η κινηματογραφική γραφή αντιπαραθέτει την αισθητική μιας δυναμικής εικόνας που έχει την απαρχή της σε μια κίνηση μέσα στο χρόνο. Για να διερευνηθούν και να γίνουν κατανοητές οι δυναμικές κινηματογραφικές εικόνες χρειάζονται πολύ περισσότερο διαλεκτικές κινήσεις της σκέψης και εμπνευσμένοι στοχασμοί, και λιγότερο μια ανάλυση συντακτικού και γραμματικής της γλώσσας μιας ταινίας.

Αν το σινεμά μπορεί να γίνει η υφήλιος γλώσσα, είναι γιατί έχει τις ρίζες του σε ένα δυναμικό μάγμα σκέψης, επιθυμίας και φαντασίας, είναι επειδή (όπως κάθε τέχνη) δεν μπαίνει πάντα στο δίλημμα να ανταλλάξει το όνειρο με τη σκέψη, είναι επειδή μας φέρνει πίσω σε μια διεργασία και ένα κομμάτι της φύσης μας που είναι κοινό σε όλους μας και που η γλώσσα αποτελεί μονάχα μια λεπτή κρούστα του.

Σχετικά με τον Αρθρογράφο

Γιώργος Παυλίδης

Γιώργος Παυλίδης

O Γιώργος Παυλίδης γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη. Σπούδασε πρώτα μηχανολογία, έπειτα ακολούθησαν σπουδές Φιλοσοφίας και Παιδαγωγικής και μεταπτυχιακό στην Φιλοσοφία και την Αισθητική του Κινηματογράφου. Τέλος, έκανε ένα πέρασμα από την κινηματογραφική σχολή του Lodz, στην Πολωνία, όπου παρακολούθησε εργαστήρια σκηνοθεσίας, φωτογραφίας και animation. Έχ...

Περισσότερα Άρθρα από τον ίδιο Αρθρογράφο

Προσθήκη νέου σχολίου


Κωδικός ασφαλείας
Ανανέωση

Δημοσκόπηση

Είναι έμφυτη η ανθρώπινη επιθετικότητα;

 

Ημερολόγιο Άρθρων

Νοέμβριος 2017
Δε Τρ Τε Πε Πα Σα Κυ
30 31 1 2 3 4 5
6 7 8 9 10 11 12
13 14 15 16 17 18 19
20 21 22 23 24 25 26
27 28 29 30 1 2 3
Σάββατο, 18 Νοεμ. 2017 - 02:48:53
 

Newsletter

ΑρχικήΚινηματογράφοςΥφήλιος γλώσσα Top of Page