Independent

Πρόγραμμα Εκδηλώσεων

ΑρχικήΜουσικήΗ παλάμη και ο χρόνος

Η παλάμη και ο χρόνος

AddThis Social Bookmark Button

le-komboloiΥπάρχει μία γενεαλογία ελληνικών τραγουδιών που σταματούν, ή επιχειρούν να σταματήσουν τον χρόνο, μέσα σε μια παλάμη. Τραγούδια που έχουν σκαρωθεί (στην περίπτωση ορισμένων παραδοσιακών) ή γραφτεί (στην περίπτωση σύγχρονων συνθέσεων) μέσα σε μια αναμονή που καθηλώνει την ροή του καιρού.

Τραγούδια που έχουν γραφτεί για να μιλήσουν σχεδόν για τον ίδιο τους τον εαυτό. Και, ναι μεν υπάρχουν τα τραγούδια του αγρού, που καταπραΰνουν τον πόνο, τον κόπο, τη ζέστη ή τη βροχή ή τα τραγούδια των ναυτικών που μπορούν να ιδωθούν σαν εμμονικές προσευχές αλλά δεν θα μιλήσω γι'αυτά. Αυτά, τα γεωργικά και ναυτικά μελίσματα, είναι τραγούδια ευχής, προσδοκίας σώας επιστροφής, είναι τα τραγούδια του ήρωα που τον περιμένουν πίσω, στο σπίτι ή στο λιμάνι.

Μιλάω για τα τραγούδια της απελπισμένης αναμονής, της αδράνειας, της πρόσκρουσης σε έναν τοίχο αδιέξοδο. Τα τραγούδια μιας μουδιασμένης αεργίας που μεταφέρεται από το μυαλό στα χέρια, τα οποία είναι το ύστατο καταφύγιο μιας κάποιας δράσης. Το αγχολυτικά καταφύγια της παλάμης συγκροτούν ένα ιδιαίτερα ελληνικό μουσικό θέμα: χαμένα κομπολόγια, μαχαίρια που γυροφέρνουν στα δάχτυλα σαν παιδικά παιχνίδια, καρποί που χαϊδολογούνται και μετά θρυμματίζονται μονομιάς.

Ανασύρω στο παρόν σημείωμα τρία παραδείγματα από τρία είδη μουσικής τα οποία χρονικά διαδέχονται το ένα το άλλο και τα οποία προτείνω να (ξανα)ακούσετε πριν διαβάσετε τις παρακάτω παρατηρήσεις: α) από την παραδοσιακή μουσική β) τα ρεμπέτικα του '40 και γ) το σύγχρονο ελληνικό τραγούδι

α) Αμυγδαλάκι τσάκισα

  

Σ'αυτό το εκθαμβωτικής συνθετικής λιτότητας παραδοσιακό τραγούδι από το Ανατολικό Αιγαίο, η φωνή βγαίνει μέσα από μία παλάμη που περιεργάζεται έναν καρπό. Σαν σε σκοπιά, όπου ο χρόνος μετριέται με ασήμαντες κινήσεις, με το άναμμα ενός τσιγάρου. Όταν το σώμα γίνεται αγωγός του καιρού, όταν δευτερόλεπτα, ώρες, μέρες εβδομάδες, μήνες και χρόνια είναι τα κορμιά,όταν τα χέρια είναι οι λεπτοδείκτες: "αμυγδαλάκι τσάκισα και μέσα σε ζωγράφισα/αμυγδαλοτσακίσματα, σου στέλνω χαιρετίσματα"

β) Φτωχό κομπολογάκι μου

Ο Μητσάκης αναπαριστά ένα ολόκληρο σύμπαν αισθημάτων απώλειας και μεταπολεμικής απογοήτευσης (έτος σύνθεσης 1946) μέσα από ένα μελωδικότατο θρήνο για το χαμένο του κομπολόι. Κι αλήθεια, υπάρχουν στιγμές και περίοδοι που μόνο οι σκέψεις-χάντρες ξέρουν την οργή και το πείσμα. Ο εθισμός της αφής σε μία φαινομενικά τόσο ασήμαντη εμπειρία περιγράφει ολόκληρες ψυχολογικές καταστάσεις. Όποιος έχει δοθεί έστω και για λίγο καιρό στο κομπολόι ξέρει πόση μουσικότητα αποπνέει η ρίψη μίας-μίας χάντρας που γκρεμίζεται μαζί με μία-μία σκέψη υπό τον αμείλικτο νόμο της βαρύτητας.

γ) Τσιγαράκι μου στριφτό

Οι Χαΐνηδες μάς έμαθαν πώς σκοτώνεται και πώς γεννιέται από την αρχή η κάθε (μουσική) στιγμή. Μας δίδαξαν ότι η μουσική είναι διαδικασία και όχι συρραφή γεγονότων*, ακριβώς όπως και η ζωή. Στο παραπάνω τραγούδι, η θαμπωμένη αδράνεια φτάνει στην ακρότατη αισθητική και ηθική της αποτύπωση: ο τραγουδιστής παίζει στην παλάμη του ένα μαχαίρι. Κρατά την ζωή και τον θάνατο, τον χρόνο και το τέλος του και στέκεται κάπου στο μεταίχμιο. Ούτε ζωή ούτε θάνατος:συνύπαρξη τραυματική, φόρος μεταφυσικός. Ανάμεσα στη μέρα και τη νύχτα χάσκουμε, ζητώντας τι φταίει που το φως λιγοστεύει.

*βλ.πρ.άρθρο μου "Ο Μαχφούζ, οι Χαΐνηδες και η γλυκειά γοητεία του τέλους", independent.gr, 31.10.2014

Σχετικά με τον Αρθρογράφο

Βαγγέλης Γέττος

Βαγγέλης Γέττος

Ο Βαγγέλης Γέττος γεννήθηκε το 1986 στην Πάτρα, όπου και ''μεγάλωσε''. Είναι απόφοιτος της Νομικής Αθήνας και κάτοχος μεταπτυχιακού Ποινικών Επιστημών του Πανεπιστημίου Sophia Antipolis της Νίκαιας της Γαλλίας. Έχει εργαστεί σαν ραδιοφωνικός ρεπόρτερ και παραγωγός, ασκούμενος δικηγόρος και πολιτικός σύμβουλος. Προσπαθεί να είναι μουσικός (παίζει κρ...

Προσθήκη νέου σχολίου


Κωδικός ασφαλείας
Ανανέωση

Δημοσκόπηση

Πιστεύτε ότι οι τηλεφωνικές δημοσκοπήσεις (γκάλοπ) είναι «στημένες» με «προκάτ» απαντήσεις;

Ναι είναι στοχευμένα επιλεγμένες οι ερωτήσεις (με απαντήσεις που οδηγούν σε μονοσήμαντα ορισμένο συμπέρασμα) - 77.6%
Όχι είναι σωστά στημένες και καλύπτουν όλες τις πλευρές - 15.3%
Δεν ξέρω / Δεν απαντώ - 7.1%

Συνολικές ψήφοι: 85
Η ψηφοφορία για αυτό το δημοψήφισμα έχει λήξει ενεργό: 28 Φεβ 2017 - 00:00
 
Πέμπτη, 23 Μαρ. 2017 - 18:23:52
 

Newsletter

ΑρχικήΜουσικήΗ παλάμη και ο χρόνος Top of Page