Και αν η σωτηρία βρίσκεται στην τέχνη;

“Black lives matter”, “gay pride”, φεμινιστικές και πολλές άλλες δράσεις……., θεατρική ομάδα της Αμοργού, με την υπέροχη εικόνα των εφήβων μαθητών να κρατούν στα χέρια τους τις φωτογραφίες της Ελένης Τοπαλούδη, του Ζακ Κωστόπουλου, του George Floyd......Αναρωτιέμαι….αρκεί άραγε μια τέτοια δράση για να δώσει πνοή και ελπίδα στο μέλλον αυτού του τόπου;

 

Μια τέτοια κίνηση, ως μεμονωμένη δράση, είναι αναμφισβήτητα μια καλή αρχή και για αυτό ίσως θα ήταν χρήσιμο να έρθουν στο φως και άλλες ανάλογες κινητοποιήσεις, ιδίως μέσα από το χώρο της τέχνης.

Πριν από περίπου ένα χρόνο είχα την ευκαιρία να γνωρίσω τους μαθητές της σχολής ImproVibe, η οποία ασχολείται με το «αυτοσχεδιαστικό θέατρο» ή αλλιώς Improv Comedy Theatre. Στις παραστάσεις αυτοσχεδιασμού, οι ηθοποιοί-αυτοσχεδιαστές αλληλεπιδρώντας με το κοινό συνθέτουν κάθε φορά μια διαφορετική και μοναδική παράσταση. Η συγκεκριμένη σχολή βρίσκεται στου Ψυρρή και μια πολύ καλή φίλη, που είναι μαθήτρια της σχολής, μου έδωσε την ευκαιρία να παρακολουθήσω παραστάσεις, να συνομιλήσω με τους ηθοποιούς-αυτοσχεδιαστές και να αντιληφθώ πώς επιδρά ο κόσμος του Improv στους ίδιους, αλλά και στο κοινό.

Δεν είναι όμως οι παραστάσεις το σημείο στο οποίο θα ήθελα να εστιάσω. Πρόσφατα πληροφορήθηκα, ότι μέσα από τη συγκεκριμένη σχολή, τέσσερα κορίτσια, ευαισθητοποιημένα πάνω στο θέμα των γυναικείων δικαιωμάτων, του σεξισμού, αλλά και των καθημερινών περιστατικών διακρίσεων λόγω φύλου, προέβησαν στη δημιουργία μιας ομάδας που πραγματεύεται τη θέση της γυναίκας στην κοινότητα του Improv.

Μιλώντας με τις δραστήριες κυρίες της πρωτοβουλίας αυτής, έμαθα ότι η ιδέα προέκυψε ύστερα από το σεμινάριο «Lionesses: Women in Improv», με την Laura Doorneweerd-Perry. H Laura έχει δημιουργήσει έναν «Online safe space» ο οποίος ονομάζεται «improvising momxn and non-binary folks». Στον διαδικτυακό αυτό χώρο συμμετέχουν όσοι ασχολούνται με το Improv ή το θέατρο εν γένει και έχουν υιοθετήσει μια πιο «ρευστή» άποψη για το θέμα «φύλο». Μπορούν να μοιραστούν τις σκέψεις και τις απόψεις τους. Παράλληλα διοργανώνονται συναντήσεις online, όπου οι συμμετέχοντες συν-ομιλούν, εντοπίζουν τα προβλήματα που προκύπτουν και αναζητούν τρόπους να τα αντιμετωπίσουν.

Το σεμινάριο «Lionesses: Women in Improv» λοιπόν, παρακολούθησαν οι γυναίκες της σχολής ImproVibe, με σκοπό να ανταλλάξουν απόψεις περί του τι σημαίνει να είσαι γυναίκα στο χώρο του Improv-αυτοσχεδιαστικού θεάτρου. Οι αντιδράσεις ποικίλες. Οι σκέψεις που γεννήθηκαν πολλές. Γιατί άραγε όταν καλείται μια γυναίκα να ενσαρκώσει την πριγκίπισσα στη σκηνή, ο νους μας αυτόματα δημιουργεί την εικόνα ενός ροζ φορέματος; Γιατί μια πριγκίπισσα να μην «τσαλακώνεται»; Επίσης, μήπως οι αυτοσχεδιάστριες στη σκηνή, επιλέγουν να μην εκθέτουν τόσο πολύ τον εαυτό τους, με αποτέλεσμα να αυτοπεριορίζονται και να μην εκφράζονται ελεύθερα;

Τα συγκεκριμένα ερωτήματα γέννησαν αμέσως και προβληματισμούς. Μέσα από μικρές ασκήσεις, τα κορίτσια συνειδητοποίησαν πως τα στερεότυπα είναι βαθιά ριζωμένα μέσα μας και πως αναπόφευκτα αναπαράγονται και σε παραστάσεις του Improv, τόσο από τους άνδρες όσο και από τις ίδιες τις γυναίκες.
Και όπως κάθε προβληματισμός οφείλει να γεννά δράση, έτσι και τα κορίτσια της σχολής ImproVibe, αποφάσισαν-στη δημιουργική για εκείνες περίοδο της καραντίνας-να πραγματοποιούν συναντήσεις για τις γυναίκες αυτοσχεδιάστριες, να εκθέσουν τις δυσκολίες που παρουσιάζονται επί σκηνής, να συμφιλιωθούν με αυτές και να τις ξεπεράσουν.

Στόχος τους είναι η συμμετοχή αυτοσχεδιαστριών όχι μόνο από τη συγκεκριμένη σχολή, αλλά από όλη την κοινότητα του Improv σε Ελλάδα και εξωτερικό και κατ΄ επέκταση η δημιουργία μιας ομάδας, όπου με σεβασμό και κατανόηση για το χαρακτήρα της κάθε μιας, οι αυτοσχεδιάστριες θα μπορούν ελεύθερα να μιλούν για τα συναισθήματα που τους δημιουργούνται επι σκηνής, καθώς και για τις σκέψεις που προκύπτουν μετά από κάθε παράσταση.

Τα θέματα κάθε φορά διαφέρουν. Αφορούν κυρίως στο ρόλο των γυναικών στη σκηνή και το δυναμισμό που πολλές φορές συνειδητοποιούν ότι τους λείπει, στην παραδοχή των στερεοτυπικών ρόλων που αναλαμβάνουν έως και άθελά τους ή χάριν ευκολίας, όπως παραδείγματος χάριν το ρόλο της γυναίκας «τρόπαιο» ή της γκρινιάρας μάνας, αλλά και πώς μπορούν αναγνωρίζοντας αυτή τη συμπεριφορά, να την τρέψουν σε εργαλείο υπέρ τους, δίνοντας στο κοινό την αφορμή να σκεφτεί διαφορετικά.

Οι συναντήσεις ξεκινούν λοιπόν με συζήτηση γύρω από μια θεματική που προβληματίζει τις αυτοσχεδιάστριες. Στη συνέχεια ακολουθούν ασκήσεις που εντοπίζουν τα προβλήματα. Όπως μου εξήγησαν τα κορίτσια της ομάδας, βασική συνθήκη στο Improv είναι το «Ναι-και», η ανάγκη δηλαδή να αποδεχθείς την πρόταση του «συμπαίκτη» σου και να την εξελίξεις. Εάν όμως η πρόταση είναι ένα σεξιστικό σχόλιο που σε θίγει; Πώς πρέπει να αντιδράσει μια γυναίκα, χωρίς να απορρίψει τον «συμπαίκτη»; Πώς θα περάσει το μήνυμα και με ποιον τρόπο θα αφήσει τη δήλωσή της επί σκηνής ότι τα πράγματα δεν είναι πλέον έτσι;

Γύρω από τους προαναφερθέντες και πολλούς ακόμη προβληματισμούς, οι αυτοσχεδιάστριες της ImproVibe αποφάσισαν να οργανώσουν ένα χώρο έκφρασης, ώστε μέσα από την τέχνη να προσπαθήσουν να προετοιμάσουν το έδαφος για μια ουσιαστική αλλαγή. Να αλλάξει η σχέση των γυναικών στη σκηνή, να βρουν τον τρόπο να εγκαταλείψουν παρωχημένες αντιλήψεις, να απελευθερωθούν, να αλλάξουν τους εαυτούς τους. Κύριο μέλημά τους; Η αποδοχή της κάθε μιας για αυτό που είναι. Η ανάγκη να νιώσουν ασφαλείς και να επικοινωνήσουν. Στη συνέχεια θα ήθελαν να διοργανώσουν και παραστάσεις, όπου θα παρουσιάζουν όσα έμαθαν. Τελευταίο βήμα, να μοιραστούν όσα νοιώθουν και με τους άνδρες αυτοσχεδιαστές, διευρύνοντας το φάσμα της ομάδας.

Εντύπωση προκαλεί πως την ανάγκη για μια τέτοια αλλαγή συμμερίζονται και ομάδες καλλιτεχνικές απ’ όλο τον κόσμο, όπως η ομάδα των κοριτσιών στην Ισπανία «La otra escena», με την οποία οι αυτοσχεδιάστριες της ImproVibe βρίσκονται σε συνεχή επικοινωνία και ανταλλαγή ιδεών.
Τα κορίτσια λοιπόν με την πρωτοβουλία τους, βρήκαν ένα δημιουργικό τρόπο να εκφράσουν τις ανησυχίες τους. Βρήκαν τρόπο να θέσουν τα προβλήματα και να περάσουν το μήνυμά τους. Να αλλάξει η σχέση των γυναικών στη σκηνή, να βρουν τον τρόπο να εγκαταλείψουν παρωχημένες αντιλήψεις, να απελευθερωθούν, να αλλάξουν τους εαυτούς τους.

Ο χώρος της τέχνης είναι πάντα χώρος έκφρασης και δημιουργίας. Μέσα από το θέατρο, το Improv ή οποιασδήποτε άλλη μορφή τέχνης, στόχος είναι να μάθεις καλύτερα τον εαυτό σου. Να μάθεις να αντιμετωπίζεις τη ζωή. Στο Improv μπορείς να μάθεις να εκτίθεσαι και να αντιδράς με χιούμορ. Σε μια άλλη ομάδα, το δέσιμο και η απελευθέρωση μπορεί να προκύψει με κάποιον άλλον τρόπο. Αρκεί να μπορεί να εκφρασθεί. Η δημιουργία μικρών αντίστοιχων ομάδων, σε όλο τον κόσμο που προσπαθούν να ξεπεράσουν τα στερεότυπα και να δώσουν το στίγμα τους στην κοινωνία, αλλάζοντας πρώτα τους εαυτούς του και έπειτα κοινοποιώντας το μήνυμα τους σε όλους εμάς, πρέπει να μας οδηγεί να ανακαλύψουμε αυτούς τους αφανείς μικρούς ήρωες και να αφουγκραστούμε το καλλιτεχνικό τους «κατηγορώ» για ζητήματα τόσο σημαντικά και πάντα τόσο επίκαιρα.

 

Pin It