Ποιος ο ρόλος του Μουσείου και του επιστημονικού του προσωπικού;

Γράφουν οι : Βέλλιος Λουκάς – Χρήστος, Ρόκας Εμμανουήλ – Απόστολος, Μουσειολόγοι – Μουσειογράφοι

 

Εισαγωγή: Η συλλεκτική τάση του Ανθρώπου και η επιθυμία αποθήκευσης της μνήμης του

Το συλλεκτικό ενδιαφέρον του ανθρώπου χρονολογείται από την εποχή που εκείνος υπάρχει πάνω στη γη. Είναι έμφυτο συναίσθημα και οτιδήποτε του κέντριζε το ενδιαφέρον και την περιέργεια προσπαθούσε να το αποθηκεύσει και να το διαφυλάξει (και από μια εποχή και μετά να το προστατεύσει). Υπάρχουν με λίγα λόγια σε όλο τον κόσμο περιστατικά συλλογής με την Ιστορία να φτάνει πίσω στην αρχαιότητα, όταν η έννοια του «συλλέγειν» ήταν άμεσα συνδεδεμένη με την ευσέβεια απέναντι στο θείον και την αφιέρωση αντικειμένων σε αυτό. Μετά περάσαμε στα Ύστερα Κλασικά χρόνια αλλά και στα Πρώιμα Ελληνιστικά οπότε η έννοια της συλλογής αποκτά διαφορετικό περιεχόμενο. Τα τέχνεργα υπηρετούν την αισθητική αντί τις θεότητες, ενώ στη Ρωμαϊκή εποχή τείνουν να συνυπάρχουν η αρετή της ευσέβειας με εκείνη της αισθητικής. Πρέπει να φτάσουμε στον 17ο και 18ο αιώνα για να μιλήσουμε για την έννοια της συλλογής σαν εκθεσιακή πρακτική όταν επιστήμονες συνέλεγαν αντικείμενα που θα τους βοηθούσαν στις διάφορες μελέτες τους. Έτσι δημιουργήθηκαν τα λεγόμενα Cabinets of Curiosities ή Wonder Rooms τα οποία πέρασαν κατά τον 19ο αιώνα από την επιστημονική εκμετάλλευση στην βασιλική προστασία. Ο κατεξοχήν τόπος όπου το υλικό «κάλλος» διαφυλάσσεται στις μέρες μας είναι κατεξοχήν το Μουσείο και οι Πινακοθήκες.

Τι αποτελεί έναν μουσειακό οργανισμό;

Μουσείο λοιπόν εκτός των επίσημων και πολλών ορισμών που έχουν δοθεί κατά καιρούς και ακόμα δίνονται από τους μεγάλους πολιτιστικούς φορείς, είναι με λίγα λόγια ο χώρος όπου αποθηκεύεται, συντηρείται, μελετάται και προστατεύεται η ανθρώπινη δημιουργικότητα εννοώντας τα ποικίλα επιστημονικά και καλλιτεχνικά ανθρώπινα τεκμήρια, χωρίς να εξαιρείται ούτε ο φυσικός κόσμος. Συν τω χρόνω δημιουργήθηκαν πολλών ειδών μουσεία ανάλογα με το πολιτιστικό προϊόν που προβάλλουν: έχουμε μουσεία Ιστορίας, Τεχνολογίας, Λαογραφίας, Τέχνης, Αρχαιολογίας κ.τ.λ.
Ο κάθε μουσειακός χώρος έχει ποικίλες δραστηριότητες και υποχρεώσεις με τις οποίες πρέπει να ασχοληθεί το επιστημονικό του προσωπικό πριν την τελική έκθεση των αντικειμένων. Βασική μέριμνα τα τελευταία χρόνια και μετά την ανθρωποκεντρική στροφή που τελέσθηκε στον χώρο του πολιτισμού αποτελεί η επικοινωνία και η προσοχή που πρέπει να δίνεται στο κοινό. Ειδικευμένοι κλάδοι σήμερα ασχολούνται με τους τρόπους που ένας οργανισμός (όχι κατ’ ανάγκη μουσειακός) θα προσελκύσει το ενδιαφέρον του επισκέπτη προκειμένου εκείνος να τον προτιμήσει στον ελάχιστο ελεύθερο χρόνο που διαθέτει. Μάλιστα ειδικοί Μουσειοπαιδαγωγοί ή ξεναγοί για την περίπτωση ενός μουσείου, ασχολούνται με την προσέλκυση των μικρότερων ηλικιών σε έναν μουσειακό οργανισμό και αυτό είναι ενδεικτικό της πληθώρας ειδικοτήτων που τη σημερινή εποχή της εξειδίκευσης αναπτύσσονται στο χώρο του Πολιτισμού πέραν αυτών που είχαμε μέχρι πριν λίγα χρόνια συνηθίσει.

 

 mouseia

 mouseia1

Τα εμφανή αποτελέσματα της συντήρησης πάνω σε δύο έργα τέχνης

Μια άλλη σημαντική μέριμνα του μουσείου είναι η έκθεση των πιο αντιπροσωπευτικών ή σπουδαίων αντικειμένων των συλλογών του αφού τα ανασύρει από τις αποθήκες όπου φυλάσσονται μακριά από την υγρασία και τις υψηλές θερμοκρασίες (με δεδομένο πάντα το υλικό κατασκευής τους και το είδος του έργου τέχνης).
Ο σχεδιαστής της έκθεσης θα πρέπει μέσα από το εκθεσιακό έργο να ξεδιπλώσει την ιστορία που το έκθεμα έχει να μας πει για την εποχή κατασκευής του, το υλικό του, τον χρηστικό του ρόλο, ένα ιστορικό γεγονός ή τη μνήμη που το ίδιο φέρει. Ο εκπαιδευτικός και ο ψυχαγωγικός ρόλος των αντικειμένων πλέον είναι δεδομένος, καθώς τα μουσεία δεν αποτελούν μόνο «αποθήκες». Υπάρχουν και για να ψυχαγωγούν μέσα από τη μάθηση τον επισκέπτη με την συνδρομή της Τεχνολογίας και της Πληροφορικής.


Επίσης, εδώ και μερικές δεκαετίες εμφανίστηκαν πολιτιστικοί οργανισμοί που είχαν σαν κύριο έργο τους την εκλαΐκευση της Επιστήμης και της Τεχνολογίας με μεθόδους που δίνουν βάση στην κίνηση και την επικοινωνία που αναπτύσσεται μεταξύ κοινού και εκθέματος.
Εκτός αυτών, Μουσειογράφοι θα προσπαθήσουν να εμπλουτίσουν το παραδομένο υλικό ώστε να γίνει εκλυστικό για τον επισκέπτη, ενώ μέσα από τη χρήση χρωμάτων, βάθρων, κειμένων τοίχου, λεζάντων, προθηκών και των εκθεμάτων (αλλά και με τη συμβολή των νέων τεχνολογιών όπου αυτό είναι οικονομικά εφικτό) ο ειδικός Μουσειογράφος εκμεταλλευόμενος τις ποικίλες πολιτιστικές και ψυχολογικές θεωρίες που υπάρχουν θα επιχειρήσει να δώσει και εκείνος τον τόνο του στην έκθεση. Σαφέστατα, οικονομολόγοι και το διοικητικό προσωπικό μαζί με αυτό της φύλαξης, της καθαριότητας και τους συντηρητές συμπληρώνουν εν πολλοίς το σύνολο των βασικών τουλάχιστον ατόμων που απασχολούνται σε ένα μουσείο. Αυτό βέβαια δεν σημαίνει πως άλλες ειδικότητες όπως εκτιμητές έργων τέχνης, μεταφορείς, επιστήμονες της πληροφορικής κ.ά. δεν συντελούν και αυτοί στο εγχείρημα προστασίας και προβολής του υλικού μας πολιτισμού.
Άλλωστε, μετά τα όσα έχει υποφέρει η Ανθρωπότητα και τα Μνημεία της λόγω πολέμων και λεηλασίας πλέον έχουμε περάσει σε μια εποχή κατά την οποία θέλουμε να πιστεύουμε ότι ο υλικός και άϋλος πολιτισμός τουλάχιστον σε θεσμικό πλαίσιο γίνεται σεβαστός σε πολλές γωνιές του κόσμου και οποιαδήποτε ακραία παραφωνία κατακρίνεται μέσα από την επιστημονική κοινότητα και τα ίδια τα κράτη που σέβονται την εκδήλωση της ανθρώπινης δημιουργικότητας στο σύνολό της.

ΠΗΓΕΣ

Οικονόμου, Μαρία, Μουσείο: Αποθήκη ή Ζωντανός Οργανισμός, εκδ. ΚΡΙΤΙΚΗ 2003

https://www.noesis.edu.gr/%CF%84%CE%B9-%CE%B5%CE%AF%CE%BD%CE%B1%CE%B9-%CE%AD%CE%BD%CE%B1-%CE%BC%CE%BF%CF%85%CF%83%CE%B5%CE%AF%CE%BF/

http://ikivotos.gr/post/950/h-ennoia-toy-syllegein-sthn-ellhnikh-arxaiothta-kai-shmera

https://a8inea.com/i-techni-tou-syllegin/

Pin It