Κλείσαμε ένα ραντεβού για να επισκεφτούμε τον Νίκο Μπασιά στο εργαστήριο του στις Κορακιές στα Χανιά, να μιλήσουμε για το έργο του (και όχι μόνο) "Μεζούρες, Μύθοι και Πλάνες στον Δρόμο για τον Πύργο” με το οποίο συμμετέχει στην έκθεση μοντέρνας τέχνης που εγκαινιάζεται την Πέμπτη 05 Δεκεμβρίου 2024 στο Πολύκεντρο Βουκολιών του Δήμου Πλατανιά.
Ο γενικός τίτλος της ομαδικής έκθεσης είναι «Ψυχαναγκαστική Ευτυχία – Ο Κόσμος του Φραντς Κάφκα». Την επιμέλεια έχουν ο Ιωάννης Ν. Αρχοντάκης και ο Δρ. Κωσταντίνος Πρώιμος.
Μπαίνοντας μας τράβηξαν την προσοχή, εκτός από τα έργα του, τα δεκάδες βραβεία και διακρίσεις που προέρχονται κυρίως από διεθνείς διαγωνισμούς και κοσμούν τους τοίχους του γραφείου του.
Απολαμβάνοντας το κοκτέιλ που μας φίλεψε, δεινός μπάρμαν, από τα φοιτητικά του χρόνια έχοντας δουλέψει κεντρικός μπάρμαν στην Pianeta Terra, την καλοκαιρινή Αυτοκίνηση στην Γλυφάδα και μετά στο ιδιόκτητο θρυλικό μαγαζί του, τον Lotos στην Σούγια, περιεργαστήκαμε το καινούργιο έργο του.
Μας εντυπωσίασε διπλά, δεν ήταν άλλη μία εξαιρετική φωτογραφία αλλά ένα έργο μικτής τεχνικής με σαφή προσανατολισμό στον Σουρεαλισμό.
100 χρόνια ακριβώς από την έκδοση του Μανιφέστου του Σουρεαλισμού από τον Αντρέ Μπρετόν, θα μπορούσε να ήταν και ένα αφιέρωμα στον Σουρεαλισμό εκτός από τον Φραντς Κάφκα.
Ο τρόπος με τον οποίο χρησιμοποιεί καθημερινά αντικείμενα για να εκφράσει αφηρημένες έννοιες και εσωτερικές καταστάσεις παραπέμπει στην λογική των Σουρεαλιστών καλλιτεχνών, οι οποίοι ενσωμάτωναν παράξενα και φαινομενικά ασύνδετα αντικείμενα για να δημιουργήσουν μια αίσθηση μεταφυσικής πραγματικότητας.
"Μεζούρες, Μύθοι και Πλάνες στον δρόμο για τον Πύργο".
Τι σας ενέπνευσε να δημιουργήσετε το έργο με τίτλο "Μεζούρες, Μύθοι και Πλάνες στον Δρόμο για τον Πύργο”, με βάση το μυθιστόρημα του Κάφκα, "Ο Πύργος";
Απάντηση:
Η αφορμή δόθηκε όταν ο επιμελητής της έκθεσης και διευθυντής του “Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης Χανίων Ελαιουργείον” Ιωάννης Ν. Αρχοντάκης μαζί με τον συν επιμελητή Διδάκτορα της Ιστορίας της Τέχνης και Επίκουρο Καθηγητή στο Πανεπιστήμιο Πάτρας Κωνσταντίνο Β. Πρώιμο, μου πρότειναν να συμμετάσχω στην έκθεση «Ψυχαναγκαστική Ευτυχία – Ο Κόσμος του Φραντς Κάφκα», με θέμα ένα από τα μυθιστορήματά του.
Η έμπνευση προήλθε από την προσωπική μου σύνδεση με τα θέματα που αναδεικνύονται στον "Πύργο" του Κάφκα.
Το μυθιστόρημα αυτό καταπιάνεται με τη ματαιότητα της ανθρώπινης προσπάθειας να κατανοήσει τον κόσμο και τις αόρατες δυνάμεις που τον κυβερνούν. Το διάβασμα του "Πύργου" με άγγιξε βαθιά, ειδικά λόγω του ήρωα, του Κ., που προσπαθεί να επιβάλει τάξη και να διεκδικήσει έναν ρόλο σε έναν κόσμο που τον απορρίπτει.
Αυτό μου φάνηκε πολύ σχετικό με τις σύγχρονες ανησυχίες μας – το αίσθημα αποξένωσης, η αναζήτηση ταυτότητας και ο συνεχής αγώνας να βρούμε νόημα σε μια πραγματικότητα που συχνά μοιάζει χαοτική και παράλογη.
Η απόφαση να δημιουργήσω έναν πίνακα με αυτά τα θέματα, πέρα από την πρόταση του κ. Αρχοντάκη και του κ. Κ. Πρώιμου, προέκυψε από την ανάγκη μου να οπτικοποιήσω αυτή την αίσθηση σύγχυσης και αναζήτησης. Ήθελα να μεταφέρω την εμπειρία του Κ., τη ματαιότητα της προσπάθειας του να φτάσει στον Πύργο, αλλά ταυτόχρονα να δώσω μια αχτίδα ελπίδας – αυτό το φως που υπάρχει στο βάθος του έργου. Μέσα από τα απλά υλικά, όπως το χαρτόνι, και τη χρήση μεζουρών, προσπάθησα να αποτυπώσω την ανθρώπινη τάση για μέτρηση και έλεγχο του κόσμου, που όμως τελικά είναι ανεπαρκής μπροστά στο αχανές και το άγνωστο.
Γιατί επιλέξατε να χρησιμοποιήσετε μεζούρες και χαρτόνι ως βασικά υλικά στο έργο σας; Τι συμβολίζουν αυτά τα στοιχεία για εσάς;
Απάντηση:
Οι μεζούρες αντιπροσωπεύουν κάτι πολύ συγκεκριμένο στο μυαλό μου: την ανθρώπινη προσπάθεια να επιβάλουμε λογική και τάξη στον κόσμο γύρω μας. Ο Κ., ως χωρομέτρης, είναι το απόλυτο σύμβολο αυτής της επιθυμίας. Το επάγγελμά του στηρίζεται στην ιδέα της μέτρησης, του ελέγχου του χώρου.
Στο έργο μου, οι μεζούρες έχουν μια διπλή σημασία. Αφενός, συμβολίζουν την ανθρώπινη ανάγκη για καταμέτρηση και κατανόηση, αφετέρου, αναδεικνύουν το παράλογο της προσπάθειας αυτής σε έναν κόσμο που δεν ανταποκρίνεται στις προσδοκίες μας. Η μεζούρα γίνεται σύμβολο της αποτυχίας αυτής της προσπάθειας.
Το χαρτόνι, από την άλλη, είναι ένα απλό, εύθραυστο υλικό. Δεν έχει την πολυτέλεια ή τη σταθερότητα άλλων υλικών όπως το ξύλο ή το μέταλλο.
Μέσα από την επιλογή του χαρτονιού, ήθελα να υπογραμμίσω αυτή την ευθραυστότητα της ανθρώπινης ύπαρξης. Παρά τις μεγαλεπήβολες προσπάθειες μας να κατανοήσουμε τον κόσμο και να ορίσουμε τη θέση μας σε αυτόν, οι δυνάμεις που μας περιβάλλουν είναι πολύ μεγαλύτερες και πέρα από τον έλεγχό μας.
Παρατηρώ δύο μεζούρες διαφορετικού χρώματος, κίτρινου ή χρυσού, οι οποίες σχηματίζουν ένα σταυρό πάνω από τον πύργο. Η τοποθέτηση τους στον χώρο του έργου εξυπηρετεί το αισθητικό κομμάτι ή εμπεριέχει κάποιο συμβολισμό;
Απάντηση:
Στο έργο του Κάφκα έχουν δοθεί πολλαπλές ερμηνείες, μία από τις οποίες είναι θεολογική. Από αυτή τη σκοπιά, λοιπόν, ο Πύργος φαίνεται να συμβολίζει την απρόσιτη θεότητα.
Ο σταυρός αναπαριστά το ιδανικό της θρησκευτικής πίστης, αλλά οι μεζούρες δείχνουν την ανθρώπινη αδυναμία να φτάσει σε αυτό το ιδανικό μόνο με τη λογική.
Κάπου εκεί υπάρχει και ένας φιδωτός δρόμος που περνάει ανάμεσα από μικρά σπίτια πάνω στον οποίο κινείται ο Κ. Τον έχετε βάλει για να «ισορροπήσετε» τον πίνακα ή έχει κάποιο συμβολισμό;
Απάντηση:
Προχωρώντας στα μικρά σπίτια και τον δρόμο που οδηγεί προς τον Πύργο, παρατηρούμε τον συμβολισμό της απομόνωσης και της απόστασης. Οι άνθρωποι στο χωριό είναι εγκλωβισμένοι στη δική τους πραγματικότητα, υποταγμένοι σε έναν μυστηριώδη και απρόσιτο Πύργο που καθορίζει τη μοίρα τους, χωρίς όμως ποτέ να αποκαλύπτει τις προθέσεις του.
Ο Πύργος, τοποθετημένος στο βάθος του έργου, γίνεται το άπιαστο ιδανικό, ο μύθος που οι άνθρωποι δεν θα προσεγγίσουν ποτέ. Η αποτύπωση αυτής της απόστασης, που μοιάζει τόσο κοντινή αλλά παραμένει ατελεύτητη, είναι καθοριστική για να αποδώσει το αίσθημα της ματαιότητας και της συνεχούς αναζήτησης.
Το ότι ο Κ. παριστάνεται από ένα πιόνι σκακιού είναι τυχαίο ή έχει κάποιο συμβολισμό;
Απάντηση:
Το πιόνι είναι το πιο αδύναμο κομμάτι στο σκάκι, με περιορισμένες κινήσεις και δυνατότητες. Ο Κ., όπως και το πιόνι, είναι παγιδευμένος αντιμετωπίζοντας τεράστια γραφειοκρατικά και κοινωνικά εμπόδια χωρίς να μπορεί να τα κατανοήσει ή να τα ελέγξει πλήρως. Έτσι, το πιόνι ενσαρκώνει τη θέση του Κ. ως μια ανίσχυρη φιγούρα σε ένα παιχνίδι εξουσίας, όπου δεν κατέχει κανέναν πραγματικό έλεγχο.
Αν και αυτός ήταν ο πρωταρχικός στόχος της επιλογής του πιονιού θα ήθελα να δώσω και μία άλλη διαφορετική πινελιά.
Στο σκάκι, αν το πιόνι καταφέρει να φτάσει στο τέλος της σκακιέρας, μπορεί να μετατραπεί σε βασίλισσα ή άλλο ισχυρό κομμάτι, αποκτώντας νέα δύναμη. Αυτό μπορεί να συμβολίζει την ελπίδα και την επιμονή του Κ. να φτάσει στον Πύργο, προσδοκώντας ότι η πορεία του θα τον ανταμείψει ή θα τον "μεταμορφώσει". Ας είμαστε λοιπόν αισιόδοξοι στην ζωή μας και ας δούμε το πιόνι και από αυτή την πλευρά.
Στο έργο σας υπάρχει ένα φως, εν είδει ήλιου, το οποίο δηλώσατε ότι συμβολίζει την ελπίδα. Πώς ταιριάζει αυτό το στοιχείο με το υπόλοιπο έργο, το οποίο φαίνεται να κυριαρχείται από την αίσθηση της ματαιότητας;
Απάντηση:
Ακριβώς εκεί βρίσκεται η ουσία της αντίθεσης που επιδίωξα να αποτυπώσω. Το φως συμβολίζει την ελπίδα, μια ελπίδα που δεν έρχεται τόσο από τον κόσμο όπως τον αντιλαμβανόμαστε, αλλά από τον ίδιο τον άνθρωπο και την ψυχή του.
Στον Κάφκα, ο Κ. ζει μια συνεχή ματαίωση, όμως δεν σταματά ποτέ να προσπαθεί να φτάσει στον Πύργο. Αυτή η επίμονη αναζήτηση του ήρωα είναι, για μένα, η ίδια η ουσία της ελπίδας. Ακόμη κι αν ο Πύργος μοιάζει άπιαστος, η πορεία προς αυτόν έχει αξία.
Το φως, λοιπόν, έρχεται να φωτίσει αυτή τη διαδικασία. Ενώ η μεζούρα και το χαρτόνι, όπως έχω ήδη αναφέρει, αναδεικνύουν τη ματαιότητα και την αστάθεια του ανθρώπινου εγχειρήματος, το φως αντιπροσωπεύει την εσωτερική φλόγα που μας ωθεί να συνεχίζουμε. Ακόμα και όταν όλα φαίνονται χαμένα, η ελπίδα παραμένει μια κρυφή δύναμη. Έτσι, το φως στον πίνακα γίνεται η αόρατη πηγή ενέργειας που κινεί τον ήρωα, αλλά και κάθε άνθρωπο, να συνεχίσει την πορεία του, ακόμη και όταν δεν είναι βέβαιο αν υπάρχει πραγματική λύτρωση στο τέλος του δρόμου.
Η μεζούρα που ξετυλίγεται και εκτός του πίνακα είναι ένα από τα πιο ιδιαίτερα στοιχεία της σύνθεσής σας. Τι συμβολίζει αυτό και γιατί αποφασίσατε να το συμπεριλάβετε;
Απάντηση:
Η μεζούρα που ξετυλίγεται εκτός του πίνακα και συνεχίζει πάνω στο έδαφος της αίθουσας της έκθεσης έχει πολύ σημαντικό ρόλο στο έργο. Πρόκειται για ένα στοιχείο που ήθελα να επεκτείνει τη σχέση ανάμεσα στο έργο και τον θεατή, δημιουργώντας έναν διάλογο που ξεπερνά τα όρια του πίνακα και εισέρχεται στον πραγματικό κόσμο. Η μεζούρα, όπως έχω ήδη αναφέρει, συμβολίζει την ανθρώπινη προσπάθεια να μετρήσουμε και να κατανοήσουμε τον κόσμο γύρω μας, αλλά αυτή η προσπάθεια δεν περιορίζεται μόνο μέσα στα όρια της τέχνης. Είναι μια ατέρμονη διαδικασία που συνεχίζεται και πέρα από το έργο τέχνης, στον πραγματικό χώρο όπου κινούνται οι θεατές.
Η μεζούρα που συνεχίζεται έξω από τον πίνακα υπογραμμίζει το ότι η αναζήτηση νοήματος και γνώσης δεν έχει τέλος. Όπως ο Κ. στον "Πύργο" του Κάφκα δεν καταφέρνει ποτέ να φτάσει στον στόχο του, έτσι και η μεζούρα αυτή δεν "ολοκληρώνεται" – συνεχίζει και επεκτείνεται στον χώρο.
Έτσι, το έργο δεν είναι περιορισμένο μόνο στο εσωτερικό του καμβά. Επεκτείνεται στο "τώρα" και το "εδώ" του θεατή, κάνοντάς τον κομμάτι της ίδιας της αφήγησης.
Ποιο είναι το προσωπικό σας μήνυμα μέσα από αυτό το έργο; Τι θα θέλατε να σκεφτεί ο θεατής όταν το κοιτάξει;
Απάντηση:
Θα ήθελα οι θεατές να συνειδητοποιήσουν τη δική τους θέση σε αυτόν τον κόσμο γεμάτο αβεβαιότητα και δυσκολίες. Σκοπός μου δεν είναι να τους οδηγήσω στην απόγνωση, αλλά να τους κάνω να σκεφτούν τη φύση της δικής τους αναζήτησης. Το έργο αυτό μιλά για την ανθρώπινη προσπάθεια, τη ματαιότητα αυτής της προσπάθειας μπροστά σε αόρατες δυνάμεις, αλλά ταυτόχρονα για την ελπίδα που παραμένει πάντα ζωντανή.
Είναι σημαντικό για μένα ο θεατής να αναγνωρίσει ότι η πορεία προς την κατανόηση του κόσμου και του εαυτού μας μπορεί να είναι γεμάτη εμπόδια και παρανοήσεις, όπως συμβαίνει με τον Κ. στον "Πύργο". Αλλά αυτή η πορεία δεν είναι άσκοπη. Αντιθέτως, το νόημα της ζωής βρίσκεται ίσως ακριβώς σε αυτή την αέναη προσπάθεια, ακόμα κι αν δεν φτάνουμε ποτέ στον "Πύργο" μας.
Η ελπίδα, ακόμα κι αν είναι αμυδρή όπως το φως που έχω τοποθετήσει στον πίνακα, είναι αρκετή για να μας καθοδηγήσει στο ταξίδι της ζωής.
Η ιστοσελίδα μου: www.nikosbasias.com
Instagram: https://www.instagram.com/nikos.basias.photography
ΠΟΛΥΚΕΝΤΡΟ ΒΟΥΚΟΛΙΩΝ
ΔΗΜΟΣ ΠΛΑΤΑΝΙΑ
Εγκαίνια: Πέμπτη 05 Δεκεμβρίου 2024
Διάρκεια: έως τις 28 Φεβρουαρίου 2025
Ώρες λειτουργίας: Δευτέρα έως και Παρασκευή, 10:00 π.μ.–2:00 μ.μ.
Σάββατο, Κυριακή και Αργίες: Κλειστά
ΕΙΣΟΔΟΣ ΕΛΕΥΘΕΡΗ
